Бұл уақыт аралығында Мұсаның орнына исраилдіктерді Һарун басқарып отырды. Аллаһ тағаламен қырық күн бойы ешқандай дәнекерсіз тікелей тілдескен Мұса осы ерекшелігі үшін «Кәлимуллаһ» (Аллаһпен тілдесуші) деп аталған. Аллаһ тағала:

«Аллаһ Мұсамен тілдесу жүргізген» (Ниса сүресі, 164 аят), – деген. Аяттың мазмұнынан бұл тілдесудің бір реттік емес, бірнеше мәрте болғаны аңғарылады. Сол күндердің бірінде Мұса Аллаһтан дидарын көрсетуді сұрайды. «Мұса уәделі мерзімімізде келіп, Раббы онымен тілдескен кезде: «Раббым, маған өзіңді көрсет, Сені көрейін» (Ағраф сүресі, 143 аят), – деді. Дидарын көрсетуді өтінген Мұсаға Аллаһ тағала:

«Мені әсте көре алмайсың, бірақ тауға қара, егер ол орнында тұра алса, сен де Мені көресің» (Ағраф сүресі, 143 аят), – деді.

Аллаһ қарауға бұйырған тау Тұр емес, басқа тау еді. Мұса тауға көз салып тұрды.

«Сонда Раббы тауға көрініс берген сәтте, оны быт-шыт қылды» (Ағраф сүресі, 143 аят).

Сол сәтте Аллаһ тағаланың нұрынан тау шашылып, күл-парша болып, топыраққа айналып кетті. Көз алдында кенеттен болып өткен бұл таңғажайып көріністен бойын үрей билеп, қорыққан «Мұса талып түсті. Есі кіре сала: «Сен Пәксің, Саған тәубе қылдым әрі мен – иман келтіргендердің алғашқысымын», – деді» (Ағраф сүресі, 143 аят).

Аллаһ тағаланы көздер көре алмайды. Исра және Миғраж хадисінде келгеніндей, бірде Айша (Аллаһ оған разы болсын) Пайғамбарымыздан (оған Аллаһтың салауаты мен сәлемі болсын): «Раббыңды Миғражда көрдің бе?» –

деп сұрағанда: «Нұр ғой, қайдан көрейін», – деп жауап берген (Имам Муслим, Имам әт-Тирмизи және Имам Ахмад риуаят етті). Яғни Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың салауаты мен сәлемі болсын) да Аллаһты көрмеген.

Сондай-ақ тағы бір хадисте, Аллаһтың пердесі нұр делінсе, бір риуаяттарда от делінеді. Егер ол перде алынса, алдындағыны өртеп жібереді (Имам әл-Бұхари және Имам Муслим риуаят етті).

Мұнан соң Аллаһ тағала:

«Ей, Мұса! Шынында, сені адамдардан елшілікке және сөйлесуге таңдап алдым. Ендеше, саған бергендерімді ал да, шүкіршілік етушілерден бол!» (Ағраф сүресі, 144 аят) – деді.

Аллаһ тағала Мұсаға Тәуратты тас тақтайшаларға (жазық тастарға) жазылған күйде түсірді.

«Мұсаға (Тәурат) тақтайларында әр нәрсені үгіт түрінде түсіндіріп жазған едік: «Сонда оны мықты ұста және еліңе әмір ет. Оның көркем нұсқауларын алсын. Саған әлі бұзақылар мекенін көрсетемін» (Ағраф сүресі, 145 аят).

Тәуратты қабылдаған қырық күн ішінде Мұса оның мазмұнымен танысып, үкімдерін үйренді.

Исраилдіктердің бұзауға табынуы

Мұса Тұр тауында жүрген аралықта исраилдіктердің арасында аса қатерлі жағдай белең алды. Аллаһ тағала: «Біз сенен кейін еліңді сынадық. Сондай-ақ оларды Самири жолдан шығарды» (Таһа сүресі, 85 аят), – деп айтқан. Аятта айтылғандай, Мұсаның қауымын адастырған Самири деген кісі болатын. Мұса Аллаһпен кездесу мерзімі біткеннен кейін Тәурат жазылған тас тақтайшаларды алып, исраилдіктерге қайта оралады. «Сонда Мұса ашуланып, кейіген түрде еліне қайтты» (Таһа сүресі, 86 аят).

Мұса жоқ кезде қауымының арасында бүлік тууға мына нәрсе себеп болған-ды. Мұсаның айтулы отыз күні өтсе де қауымына оралмаған соң, адамдардың арасында түрлі қаңқу сөз тарайды. Сол кезде оның кешігуін Һарун «Мүмкін, біз бір күнә істеп қойған болармыз» деп ойлайды. Өйткені исраилдіктер Мысырда жүрген кездерінде өздерінің әшекей бұйымдары болмаған соң, кейде сәндік бұйымдарды мысырлықтардан уақытша сұрап алатын. Мысырдан шыққан исраилдіктерде сол сәндік бұйымдар қалып қойды, бұл бұйымдарды қайтарып беруге мүмкіндіктері болмаған-ды. Мүмкін, осы үшін күнәлі болармыз деп ойлаған Һарун исраилдіктердің қолындағы сәндік, әшекей бұйымдардың барлығын түгелдей жинатып, жерге көміп тастайды. Нәтижеде бұл бұйымдарды Самири деген кісі қазып алып балқытып, одан бір бұзаудың мүсінін жасайды. Бір күні әлгі Самири атқа мінген Жәбірейілді (оған Аллаһтың сәлемі болсын) көреді. Періштенің атының тұяғы басқан әрбір жерден көк өніп шығатын. Самири сол көк өнген жерден бір уыс топырақ алып, әлгі мүсін бұзаудың ішіне салып жібергенде, одан бейне бір мөңірегендей дыбыс шығатын болды. Самири қауымының адамдарына: «Мұса құдайын іздеп кетті. Ал оның құдайы болса бізге келіп қалды. Ол келіп осыған сиынады», – деп адамдарды адастырып, азғырады. Адамдар бұзауды тәңірге балап, көбісі соған сиына бастады. Олардың біразы ғана: «Мұсаны күтейік. Өзі де келіп қалатын шығар. Не де болса күте тұрайық», – деп мүсінге сиынбаса да, күдікте қалды.

Ал, шын мәнінде, Самири көрген періште, ол Аллаһтың қауымды сынау үшін жіберген нәрсесі еді. Ақиқатта тапжылмай берік иманмен қалған Һарун мен аз ғана адам болды. Қайта оралған Мұса оларға:

«Ей, елім! Раббыларың сендерге игі уәде қылмап па еді? Сендерге уәде ұзақ келді ме? Немесе өздеріңе Раббыларыңның қаһары келуін қалап, уәдемнен айныдыңдар ма?» – деді. Олар: «Уәдеңнен өздігімізден таймадық. Бірақ бізге ол елдің сәндік бұйымдары артылған еді. Сонда оларды тастадық. Осылайша, Самири де тастады», – деді. Сонда Самири оларға мөңіреген бір бұзаудың мүсінін шығарып: «Сендердің де, Мұсаның да тәңірі – осы. (Мұса) жаңылды», – деген. Олар оның өздеріне жауап қайтармағанын, сондай-ақ олар үшін не пайда, не зиян келтіру күшіне ие емес екендігін көрмей ме? Бұған дейін Һарун да оларға: «Ей, елім! Шынында, сендер осы арқылы сыналдыңдар. Күдіксіз Раббыларың Мейірімді. Сондықтан маған еріп, әміріме бойсұныңдар!» – деген еді. Олар: «Мұса бізге қайтқанға дейін бұған табынудан қайтпаймыз», – десті» (Таһа сүресі, 86-91 аяттар).

Мұса қауымының ашық күпірге түскендерін білген соң, бұл үшін Һарунды жазғырып, оны шаш, сақалынан сүйрей:

«Ей, Һарун! Бұлардың адасқанын көргенде, артымнан келуіңнен сені тосқан не? Немесе әміріме қарсы келдің бе?» – деді. (Һарун): «Ей, анамның ұлы! Сақал, шашымнан ұстама. Исраил ұрпақтарының арасына іріткі салдың, сөзімді елемедің деуіңнен қорықтым», – деді» (Таһа сүресі, 92-94 аяттар).

Мұса өте қатал кісі болатын, ал Һарун жұмсақ мінезді еді. Сол үшін де исраилдіктер Һарунды жақсы көретін.

Һарун қауым арасында жік тудырудан сақтанған-ды. Аллаһ тағала бұл оқиғаны басқа сүреде:

«Мұса еліне ыза болып, кейіген түрде қайтқан кезде: «Менен кейін нендей жаман іске бой ұрдыңдар! Раббыларыңның әміріне асықтыңдар ма?» – деп (Тәурат) тақтайларын тастай сала, туысы (Һарунның) басынан ұстап, өзіне қарай тарта бастады. (Һарун): «Ей, анамның ұлы! Расында, бұл ел мені басынып, тіпті өзімді өлтіруге таяды. Енді мені дұшпандарға күлкі қылма және залым елмен бірге санама!» – деді» (Ағраф сүресі, 150 аят), – деп баяндайды.

Мұса оның уәжін тыңдап, мән-жайды түсінген соң, ол үшін дұға қылып:

«Раббым! Мені және туысымды кешір, бізді мейіріміңе бөле! Сен – рақым көрсетушілердің ең Рақымшылысың», – деді» (Ағраф сүресі, 151 аят). Сонан соң Самириге: «Ей, Самири! Сенің істегенің не?» – деді» (Таһа сүресі, 95 аят). Самири болған жайтты әңгімелеп: «Олар көрмеген бір нәрсені көрдім. Елшінің (Жәбірейілдің) ізінен бір уыс топырақ алып, оның ішіне салдым. Оны маған нәпсім жақсы көрсетті», – деді» (Таһа сүресі, 96 аят).

Исраилдіктер Аллаһ көрсеткен тоғыз мұғжизаны, теңіздің екіге жарылуын, перғауынның сол теңізге батуы мен өздерінің одан құтқарылуын көріп-біле тұра, Асқақ Аллаһқа күпір келтірді.

Мұнан соң Мұса Самиридің бұл әрекетіне үкім шығарып:

«Енді кет! Ғұмырыңда: «Маған жұғыспа» деп өтесің. Күдіксіз саған әсте өзгермейтін жаза тағы бар. Айнымай табынған тәңіріңе қара! Расында, оны өртеп, сонан соң дарияға тастап жібереміз», – деді» (Таһа сүресі, 97 аят).

Мұса айтқандай, Самири жаман жұқпалы ауруға ұшырап, адамдар оған жақындамай қашатын болды. Ал бұзау мүсінін Мұса майдалап, бөлшектеп, өртеп теңізге лақтырып жіберді де, қауымына:

«Тәңірлерің – Аллаһ қана. Одан басқа ешбір құдай жоқ. Оның білімі әр нәрсені сыйдырады» (Таһа сүресі, 98 аят), – деді.

Аллаһ тағала бұзау мүсінге табынғандарға қатысты:

«Күдіксіз сондай бұзауды тәңір тұтқандарға Раббылары тарабынан қаһар тиіп, дүние тіршілігінде қорлыққа ұшырайды. Қаралаушыларды осылай жазалаймыз» (Ағраф сүресі, 152 аят), – деген үкім шығарды. Осы сәттен бастап олар Қиямет күніне дейін Аллаһтың азабы мен қаһарына ұшырады. Сол үшін де біз мұсылмандар әр намазымызда: «Бізді тура жолға сала көр! Ашуға ұшырағандар мен адасқандардың емес, нығметке бөлегендеріңнің жолына!» (Фатиха сүресі, 6-7 аят) – деп айтамыз.

Бұл аятта айтылған «ашуға ұшырағандар» – исраилдіктер, ал «адасқандар» – христиандар. Ғұламалар «исраилдіктердің ашуға ұшырауының себебі – ақиқатты біле тұра, тура жолдан тайып кетуі, ал христиандардың адасуы – тура жолды таппауы» деп түсіндіреді. Ақиқатты біле тұра жүз бұрғандары үшін исраилдіктер Қиямет күніне дейін Аллаһтың жазасынан тыс қалмайды.

Олар мүсін бұзау паршаланып, өртеніп теңізге лақтырылғаннан кейін қателескендерін біліп, Мұсаға келіп: «Біз қателестік. Тәубе қылғымыз келеді», – дейді. Оларға жауап ретінде Аллаһтан: «Расында, сендер бұзауды тәңір жасап алумен өздеріңе қастық қылдыңдар! Енді Жаратушыларыңа тәубе қылыңдар да, өз-өздеріңді өлтіріңдер. Бұларың сендер үшін Жаратушыларыңның қасында қайырлы» (Бақара сүресі, 54 аят), – деген үкім түсті. Яғни бұл күнә өз-өзін өлтіру арқылы ғана жуылатын болды. Исраилдіктердің кейбірі бұл үкімге бойсұнып өз-өздерін өлтіріп тәубе етті. Әлбетте, олардың тәубелерін Аллаһ қабыл алды. «Сонда (Аллаһ) тәубелеріңді қабыл етті. Өйткені Ол – тәубені Қабылдаушы, аса Мейірімді» (Бақара сүресі, 54 аят);

«Сондай жаман іске бой ұрғандар, кейін тәубе қылып, иман келтірсе, күдіксіз Раббың сонан соң да аса Кешірімді, өте Мейірімді» (Ағраф сүресі, 153 аят). Ал көпшілігі болса бұл нәрсені орындай алмады. Өйткені олар өмір сүруге тым құштар. Аллаһ тағала:

«Яһудилердің жалпы адамдар мен мүшріктерге қарағанда тіршілікке (ұзақ өмір сүруге) тым құштар екенін көресің. Олардың әрбіреуі мың жыл өмір сүруді арман етеді. Алайда өмір оны азаптан арашаламайды. Аллаһ – олардың істегендерін толық Көруші» (Бақара сүресі, 96 аят), – деп айтқан.

Яғни олар қандай жағдай болсын, мейлі қорлықта, мейлі адасуда күн кешсе де, өмір сүруді өте жақсы көреді. Сондықтан да Аллаһтың күнәларын жуу үшін шығарған үкімі ауыр тигендіктен, исраилдіктер мұнымен келісе алмады және көпшілігі орындамады. Сөйтіп, олар Қияметке дейін Аллаһтың қаһары мен азаптауында өмір сүретін болды.

Тәуратты ұстану туралы исраилдіктерден ант алу

«Мұсаның ашуы басылғанда тақтайларды алды. Оның нұсқасындағы жазуда Раббыларынан қорқатындар үшін тура жол мен мейірім бар» (Ағраф сүресі, 154 аят).

Сөйтіп, ол исраилдіктерді жинап:

«Мына тақтайшалар, онда Аллаһтың әмірлері, Тәурат бар. Құлақ салып, бойсұныңдар», – деді. Олар Мұсаға: «Мұны бізге оқып бер. Егер ұнаса – құлақ саламыз, ұнамаса – тыңдамаймыз», – деп жауап қайтарады. Мұса мұндай жауапқа ашуланып: «Оны ұстаныңдар!» – десе де, олар қасарысып: «Жоқ! Оның ішінде не жазылғанын білгенімізше, сондай-ақ ұнамаса, оны ұстанбаймыз», – дейді. Мұса оларды Тәураттағы үкімдерді ұстануға қанша үгіттегенмен, көнбеді. Аллаһ исраилдіктерді осы секілді надандықтары үшін жазғырып: «Сендерге Мұса анық дәлелдер әкелгеннен кейін де бұзауды тәңір жасап алдыңдар. Сендер – залымсыңдар» (Бақара сүресі, 92 аят), – дейді.

Осы кезде ғажап мұғжиза бой көрсетті. Тау орнынан көтеріліп, әуелеп ұшып, исраилдіктердің төбелеріне келіп тұрды. Сол кезде барып олар Мұсаға Тәураттың әмірлерін ұстануға серт берді. Исраилдіктердің кітаптарындағы үкімдерді қабыл етулері осындай таңғажайып қорқыту арқылы ғана жүзеге асты. Аллаһ тағала:

«Сол уақытта бастарыңа Тұр тауын көтеріп тұрып: «Сендерге біз берген (Тәуратты) мықтап ұстаңдар да, құлақ салыңдар» деп серт алған едік. Олар: «Құлақ салдық және қарсы болдық», – деді. Кәпірліктері себепті олардың жүректеріне бұзау сіңіп қалған. Оларға: «Егер иман келтірген болсаңдар, имандарың сендерге нендей жаман нәрсені (бұзауға табынуды) бұйырған», – де» (Бақара сүресі, 93 аят);

«Бір күнде тауды көлеңке тәрізді Исраил ұрпақтарының төбелеріне көтердік. Олар оны шын түседі деп ойлады. «Сендерге берген кітапты мықтап ұстаңдар да, ондағыны түсініңдер, мүмкін қорқарсыңдар», – (дедік)» (Ағраф сүресі, 171 аят), – деп баяндаған.

Тұр тауына барған жетпіс кісінің оқиғасы

Мұса Аллаһ тағаланың оларды перғауын езгісінен құтқару жолында көрсеткен шексіз рақымшылығынан кейін де қауымының келтірген күпірлігі үшін қысылып, қатты ұялады. Сондықтан Аллаһтың алдында қауымы үшін кешірім сұрауға Тұр тауына барғысы келген ол исраилдіктерден ізгі деп санаған бұзауға табынбағандардың ішінен жетпіс кісіні іріктеп таңдап алып, үшінші рет қасиетті мекенді бетке алып жолға шығады. Аллаһ тағала: «Мұса белгілі мерзіміміз үшін елінен жетпіс кісі таңдады» (Ағраф сүресі, 155 аят), – деген. Осы жетпіс кісіні ертіп Мұса тауға шығып келе жатқанда, тау тітіреп, сілкінеді. Мұнан қорыққан Мұса «оларды сілкініс қолға алғанда: «Раббым, егер қаласаң, оларды да, мені де бұдан бұрын-ақ жоқ етер едің. Ішіміздегі ақымақтардың қылықтарының салдарынан бізді жоқ етесің бе? Бұл Сенің бір сынауың ғана. Сонымен қалағаныңды адастырып, қалағаныңды тура жолға саласың. Сен – біздің Иемізсің. Енді бізді кешір, бізге рақымшылық ет. Сен – кешірушілердің ең Абзалысың. Бізге осы дүниеде және ақыретте жақсылық жаз! Күдіксіз біз Саған бет бұрдық» (Ағраф сүресі, 155-156 аяттар), – деп Аллаһқа жалбарынып дұға қылды.

Аллаһ тағала: «Мен қалағанымды азабыма ұшыратамын, рақымым әр нәрсені сыйдырады. (Рақымымды) сондай тақуалық қылғандарға, зекет бергендерге және аяттарымызға сенгендерге жазамыз», – деді» (Ағраф сүресі, 156 аят).

Аллаһ тағала кеңшілік көрсетіп, кешірім жасаған соң, тау сілкінуін тоқтатып, тынышталды. Сол кезде тау төбесіне қою бұлт қонды да, сол бұлттың арасынан Аллаһтың үні естіле бастады. Мұсаның қасындағы жетпіс кісі осындай керемет оқиғаның куәсі болды. Сонда әлгілер:

«Ей, Мұса! Аллаһты әшкере көрмейінше саған әсте иланбаймыз» (Бақара сүресі, 55 аят), – деп тағы бір кесірлікке бастайды. Мұса іріктеп алып келген ең таңдаулыларын Аллаһтан қорқуға қанша үгіттеп, өзінің Аллаһты көргісі келгенде, таудың шашылып, топыраққа айналғанын айтып берсе де, көндіре алмады. Исраилдіктердің бұл кесірлігі жайлы Құранда:

«Сонда олар Раббыларының әміріне қарсы келді. Сондықтан қарап тұрғандарында найзағай түсті» (Зәрият сүресі, 44 аят), – деп, Аллаһтың қаһарланып олардың үстеріне жасын түсіріп, бәрін өлтіргені баян етіледі. Бұл жағдайдан кейін Мұса абыржып, қатты түңіліп кетті. Ертіп келген жетпіс кісісі жайрап жатыр. Еліне барғанда «Ең таңдаулы деген жетпісімізді Аллаһ өлтірсе, бізден не үміт, не қайыр», деп олардың дау-дамай шығаратынын жақсы білді. Сосын Мұса жалынып, жалбарып Аллаһқа дұға қылады. Осылайша, қайта-қайта кешірім сұрап, дұға қылған оның тілегі қабыл болып, тағы да бір мұғжиза бой көрсетті.

«Сонан соң шүкірлік етерсіңдер деп өлгендеріңнен кейін қайта тірілттік» (Бақара сүресі, 56 аят).

Әлгі өлген жетпіс кісінің барлығын Аллаһ тағала қайта тірілтті. Олар орындарынан тұрып, бір-біріне қарап таңғалысты.

Исраилдіктердің күпірлігі осындай дәрежеде еді. Олардың өз пайғамбарларына жасаған мәмілесі осындай болса, онда өзге пайғамбарлар мен олардың жолын ұстаған мүміндерге не істемейді? «Расында, мүміндерге адамдардан ең қатты дұшпан ретінде яһудилер мен мүшріктерді табасың» (Мәида сүресі, 82 аят).

Исраилдіктердің соғысқа бұйырылуы

Мұса әлгі жетпіс кісіні ертіп қауымына келген соң, исраилдіктерді ертіп, Илия қаласына барады. Илия – бүгінгі Құдыс қаласы. Құдыс ол тұста сол аймақтың астанасы болып саналатын. Сол уақытта Илия қаласына биліктерін жүргізіп отырғандар өте қуатты, еңселі, ірі тұлғалы адамдар еді. Мұса осы аймақты қолға алуды жоспарлады. Бұл қаладағылар да қарап қалмай қақпаларды бекітіп, Мұса мен оның қауымына қарсы соғысқа дайындалды. Сөйтіп, Мұса исраилдіктерге қамалға шабуыл жасауға бұйрық бергенде, олардың тағы да кесірліктері ұстап, бас тартып: «Біз – құлдықта болған адамбыз, соғыса алмаймыз», – деп перғауынның қол астында бірнеше ұрпақ бойы құлдықта болғандарын желеуретеді. Мұса оларды үгіттеп: «Маған сеніңдер. Тек оларға шабуыл жасасаңдар болды, сендер жеңесіңдер» десе де, көнбеді. Сонда Мұса: «Ей, елім! Аллаһ сендерге жазған қасиетті жерге кіріңдер. Арттарыңа қайтпаңдар, әйтпесе зиян шегушілерге айналасыңдар», – деді. Олар: «Ей, Мұса! Ол жерде бір зорлықшыл ел бар. Солар ол жерден шықпайынша, оған әсте кірмейміз. Ал егер олар ол жерден шықса, әрине, кіреміз», – деді. Тақуалардан болып, өздерін Аллаһ нығметке бөлеген екі кісі: «Оларға қақпадан кіріңдер. Сонда қашан одан кірсеңдер, сендер үстем боласыңдар. Егер мүмін болсаңдар, Аллаһқа тәуекел етіңдер», – деді» (Мәида сүресі, 21-23 аяттар). Аятта айтылған екі кісі Юшағ ибн Нун мен Калиб ибн Юфанна еді. Оларға исраилдіктер, тіпті Тұр тауында өліп, қайта тірілген жетпіс кісі де құлақ аспай:

«Ей, Мұса! Олар ол жерде тұрғанда, оған тіпті кірмейміз. Өзің және Раббың барып соғысыңдар. Әрине, біз мұнда отырамыз», – деді» (Мәида сүресі, 24 аят).

Осылайша, исраилдіктер қалаға кіруден бас тартып, көнбеген соң, Мұса алғашқы рет қауымына:

«Раббым! Мен өзім мен туысыма ғана ие бола аламын. Бұзақы елден арамызды ажырата гөр!» (Мәида сүресі, 25 аят) – деп қарсы дұға қылды. Сол кезде Аллаһ тағаладан: «Енді оларға ол жер шынымен харам етілді. Олар сол жерде сандалып жүреді. Ендеше, бұзақы елге бола қайғырма» (Мәида сүресі, 26 аят), – деген үкім келді.

Исраилдіктер жапан далада

Сөйтіп, Аллаһтың үкімімен өздеріне бұйырып тұрған жер қырық жылға харам етіліп, олар осы қырық жыл бойы елсіз, жапан далада күн кешті. Илиядан қауымын алып кеткен Мұса басқа бір мекенге барып тіршілік етті. Ал енді исраилдіктердің жапан түзде қырық жыл бойы қалай күнелткендеріне келер болсақ, Аллаһ оларды жойып жіберуді емес, тек жазалауды ғана қалаған еді. Кеңшілігі шексіз Аллаһ тағала оларға елсіз далада үлкен тастың он екі жерінен су көзін ашып берді. Өйткені олар он екі тайпадан тұратын. Олар су шығатын тасты ылғи да өздерімен бірге алып жүретін де, қайсыбір жерге тоқтап, тасты жерге қойса, сол жерден су ағатын. Енді олар елсіз сахараның ыстығына шыдай алмай, Мұсаға келіп, Аллаһқа дұға қылуын өтінді. Мұнан соң оларды күннен саялап тұратын бұлт пайда болды. Аллаһ тағала:

«Біз Исраил ұрпақтарын он екі рулық топтарға бөлдік. Мұсадан елі су сұрағанда: «Таяғыңды тасқа ұр!» – деп уахи еттік. Сонда тастан он екі бастау су шықты да, әркім өз суатын білді. Оларға бұлтты көлеңке қылып, шырын мен бөденелер түсіріп: «Өздеріңе Біз берген таза ризықтан жеңдер», – (дедік). Олар бізге кесір тигізбеді. Алайда өз-өздеріне кесір тигізді» (Ағраф сүресі, 160 аят), – деген.

Аятта айтылғандай, Аллаһ исраилдіктерді күніне үш мезгіл азықтандырып отырды. Азық ретінде оларға Аллаһ тағала бөденелерді жіберетін. Бөденелер келіп қонғанда, исраилдіктер олардың арасынан қалағандарын таңдап алып, пісіріп жейтін. Бөденелер олардан қашпайтын, еттері өте дәмді болатын. Бұған қоса, Аллаһ тағала оларға көктен тәттілігі тіл үйірер, бал сияқты желім түсіретін. Бір риуаяттарда, бұл желім емес, ұнтақ еді, оны исраилдіктер илеп, нан жасайтын дейді. Осыншалықты қырсықтықтарына қарамастан, Аллаһ тағала оларды ішіп-жеммен қамтамасыз етіп, күннің ыстығынан сая берді. Исраилдіктер сонда да кесапаттық танытатын. Аллаһ тағала:

«Сол уақытта: «Ей, Мұса! Бір түрлі тағамға еш қанағат ете алмай жатырмыз. Раббыңа дұға қыл, бізге жерде өсетін көкөнісінен: қиярынан, сарымсағынан, бұршағынан, пиязынан өсірсін», – дедіңдер. (Мұса): «Жақсыны арзымас нәрсеге ауыстыруды қалайсыңдар ма? Онда қалаға барыңдар, тілегендеріңді табасыңдар», – деді» (Бақара сүресі, 61 аят), – деп айтқан.

Сиыр оқиғасы

Олар жапан түзде үйсіз-күйсіз қырық жыл қаңғырып жүргендерінде бірнеше оқиғаны бастарынан өткерді. Ол оқиғалардың бірі – сиыр әңгімесі.

Бір күні таңертең исраилдіктер бір көсемдерінің өлтірілгенін көреді. Оның өліміне кінәліні іздегенмен, таба алмайды. Сонан соң Мұсаға келеді. Мұса оларға: «Егер уахи келмесе, мен біле алмаймын», – деп жауап береді. Исраилдіктер Мұсаға: «Онда Раббыңа дұға қыл», – деп өтінді. Ол Аллаһқа дұға қылғанда, уахи келді, Мұса қауымына Аллаһтың әмірін жеткізіп: «Аллаһ бір сиыр бауыздауларыңды бұйырды», – деді. Олар: «Бізді келемеж қылмақсың ба?» – деді. (Мұса): «Надандардан болудан Аллаһтан пана сұраймын», – деді» (Бақара сүресі, 67 аят).

Яғни Аллаһ маған уахи еткен нәрседен басқаны айтудан Аллаһ сақтасын.

Аллаһтың әміріне исраилдіктер бұл жолы да қиқарлық көрсетіп, Мұсаға: «Бізді әжуалап тұрсың ба? Раббың бізге қандай сиыр сойсын дейді, соны сұра», – деп, кез келген бір сиырды сойып, Аллаһтың әмірін орындаудың орнына, оның түр-түсін, сипатын сұрап, өздеріне машақат тілеп алды. Мұнан кейінгі оқиға:

«Олар: «Раббыңа біз үшін дұға қыл, бізге оның не екенін білдірсін», – деді. (Мұса): «Аллаһ: «Ол сиыр кәрі де емес, жас та емес, соның арасында», – дейді. Ал енді бұйырылғанды орындаңдар», – деді. Олар: «Раббыңа біз үшін дұға қыл, бізге оның түсін білдірсін», – деді. (Мұса): «Аллаһ: «Ол сап-сары сиыр, оның өңі көрушілерді сүйіндіреді», – дейді», – деді. Олар тағы: «Раббыңа біз үшін дұға қыл, ол не, бізге білдірсін. Өйткені бізге сиырлар бір-біріне ұқсас секілді. Әрине, Аллаһ қаласа, тура жолда боламыз», – десті. (Мұса): «Расында, Аллаһ: «Ол жер жыртуға және егін суаруға жегілмеген, дені сау, бойында еш теңбілі жоқ сиыр», – дейді», – деді. Сөйтіп, олар оны бауыздады, (алайда мұны) орындамауға жақын қалған еді» (Бақара сүресі, 68-71 аяттар), – деп өрбиді.

Исраилдіктер осылайша өздеріне-өздері қиындатып, кежегелері кейін тартып жүріп сипатталған сиырды бір адамнан табады. Ол адам сиырын сатудан бас тартады. Исраилдіктер саудаласа келіп, оның салмағындай алтын береміз дейді. Сонда ғана әлгі адам сатуға келісімін береді. Мұса адамдарға сиырды сойып, жіліктеп, оның мүшелерімен өлікті қағуды бұйырады.

Аллаһ тағала: «Сол уақытта біреуді өлтірдіңдер де, сол жөнінде таластыңдар. Аллаһ жасырғандарыңды ортаға шығарды. Сөйтіп, «Өлікті соның мүшесімен қағыңдар» дедік. Аллаһ осылайша өлікті тірілтіп, сендерге белгілерін көрсетеді. Бәлкім, ойланарсыңдар» (Бақара сүресі, 72-73 аяттар), – деген.