Мұса пайғамбар

(оған Аллаһтың сәлемі болсын) қиссасы

قصة نبي الله موسى عليه السلام

>Қазақ тілі – Kazakh –< كازاخي

فريق اللغة الكازاخية بدار الإسلام

Islamhouse.com сайтының қазақ тілі бөлімшесі

—™

МҰСА

(оған Аллаһтың сәлемі болсын)

қиссасы

Құрандағы ұлы қиссалардың бірі – пайғамбарлардың ұлы бестігі қатарындағы Аллаһ елшісі Мұсаның өмір жолы. Бұл қисса Құранда жетпістен астам орында баян етілген. Аллаһ тағала:

«Бұл – анық баян етуші Кітаптың аяттары. (Мұхаммед!) Саған Мұса мен перғауынның қиссасын иланатын ел үшін ақиқатпен оқимыз» (Қасас сүресі, 2-3 аяттар), – деген.

Мұса ұлы да құрметті, Аллаһқа шын берілген пайғамбар болатын. Құдірет Иесі: «(Мұхаммед!) Кітаптағы Мұсаны есіңе ал. Рас, ол ықыласты әрі жіберілген пайғамбар еді» (Мәриям сүресі, 51 аят), – дейді.

Ол – Мұса ибн Имран ибн Қаһис ибн Азир ибн Ләуи ибн Яғқуб ибн Исхақ ибн Ибраһим.

Пайғамбарымыз (оған Аллаһтың салауаты мен сәлемі болсын) Миғражға көтерілгені туралы хадисте оны: «Бидай өңді, денелі», – деп сипаттаған (Имам әл-Бұхари, Имам Муслим және басқалар риуаят етті).

Ол өте күшті болатын. Тіпті онда он кісінің күші бар еді деп айтылады. Сондай-ақ оның ерекшеліктерінің бірі – тілінің мүкістігі. Перғауын: «Иә, мен осы өзі қор, сөзін ұқтыра алмайтыннан жақсы емеспін бе?» (Зухруф сүресі, 52 аят) – деген. Сөйлеген кезінде тілі күрмеліп қалатын. Бірақ бұл кемістігі оны пайғамбар әрі ұлы елшілерден болуына кедергі жасай алмады. Ол өзі: «Бауырым Һарун тілде менен жатығырақ» (Қасас сүресі, 34 аят), – деген.

Мұса өзі еркін сөйлей алмағандықтан, Аллаһтан туысы Һарунды елшілік істерінде көмекші етуін сұраған-ды.

Мұса пайғамбардың қиссасы екі бөлімнен тұрады. Әуелгі кезең – Мұсаның перғауынмен болған әңгімесі, ал екінші кезең – перғауын суға батқаннан кейінгі болған оқиғалар.

БІРІНШІ КЕЗЕҢ

Мысыр жеріндегі исраилдіктер

Исраил ұрпақтары Юсуфтың кезінде Палестинадан Мысыр еліне қоныс аударып, сонда тұрақтап қалды. Тарихшылар олардың Мысырға келгендегі саны сексен алты адам болғандығын, сосын олар көбейіп, Мұса алып шыққан уақытта алты жүз мыңға жеткендігін айтады.

Сол замандарда Мысырды перғауындар биледі. Юсуфтың кезіндегі перғауын Раян ибн Уәлид деген кісі еді. Ол Юсуфтың өзге дін өкілі екендігіне қарамастан даналығын бағалап, оған ел басқару ісін тапсырған-ды. Юсуф болса елді ашаршылықтан, жұттан құтқарып қалды. Сол үшін де оның кезінде исраилдіктер берекетті өмір сүріп, Мысырда олардың дәрежесі жоғары саналды. Бірақ Раян өлген соң, билікке келген Қабус ибн Мусғаб Аллаһқа сенбейтін залым патша болды. Ол Юсуф дүниеден өткеннен кейін исраилдіктерге көп зиян тигізді. Кейін Қабустың інісі Уәлид ибн Мусғаб перғауын болды. Оның әйелі Әсия бинт Музахим Аллаһқа иман келтірген салиқалы ізгі әйел еді. Перғауын оны басында күң етпекші болған. Әсия отбасының амандығына қауіп төнген соң, амалсыз оның тең құқылы әйелі болуға келіскен. Бірақ ол күйеуі Уәлид ибн Мусғабты Аллаһқа сенбейтін, кәпірлігі мен зұлымдықтары үшін ұнатпайтын. Тіпті ол өзін құдаймын деп жариялап:

«Сендер үшін менен басқа тәңір барын білмеймін» (Қасас сүресі, 38 аят); «Мен – сендердің ең ұлы раббыларыңмын» (Назиғат сүресі, 24 аят), – деген.

Ол Аллаһпен тәңірлікте және раббылықта таласқысы келген-ді. Аллаһ тағала Құранда:

«Перғауын ол жерде зорлықшыл болып, елін топтарға бөлді. Олардың бір тобын жаныштап, ұлдарын бауыздап, әйелдерін тірі қалдыратын еді. Өйткені ол бұзақылардан болатын» (Қасас сүресі, 4 аят), – дейді.

Ол адамдарды таптарға бөліп тастады. Исраил ұрпақтары ең төменгі таптағылардың санатында болды. Перғауын оларды құл деп жариялап ауыр да азапты жұмыстарға жегіп, қатты қорлады. Ал әйелдерін күң ретінде санады. Бұл үстемдік оның тек өзіне ғана емес, сонымен қатар Мысырдың үстем таптарынан тұратын копттарға да тиесілі еді. Ал исраилдіктер осы азаптан арылуды асыға күтіп, әрдайым азаттықты аңсайтын. Олар перғауын сарайынан бір бала шығып, өздерін құтқаратындығынан хабардар еді. Бұл хабар олардың біріне аян арқылы келген деп айтылады. Анығы Аллаһқа мәлім.

Басқа бір деректе: бір күні перғауын түс көреді. Түсінде Құдыстан шыққан бір от Мысырға қарай жылжып, ондағы исраилдіктердің жұртынан басқа жерлердің барлығын өртеп жібереді. Перғауын түсін балгерлерге жорытқанда, олар: «Исраил ұрпақтарынан түбіңе жететін бір бала туылады», – дейді. Мұны естіген перғауын қатты қорқып, исраилдіктерге қатысты жантүршігерлік заң шығарды. Перғауын олардан туылған ер балаларды өлтіруді бұйырды. Сонымен, перғауынның пәрмені бойынша жүкті әйелдер бақылауға алынды. Әйел қыз туса, нәрестені тірі қалдырып, егер ер бала дүниеге келсе, сол мезетте өлтірілетін. Сондай-ақ кіндік шешелерге қысым жасап, әрбір босанған әйел туралы хабар беруді тапсырды, хабар бермеген жағдайда оның өзін құртатын. Сөйтіп, кіндік шешелер әрбір туылған баланың хабарын мысырлықтарға жеткізіп отырды. Бірақ кейін перғауын құлдардың азайып кетуіне байланысты бір жылы туылғандарды өлтіріп, бір жылы туылғандарды аман қалдыруға шешім қабылдайды. Сөйтіп, мерзімді жылы туылған ер балалар өлтірілетін болды. Һарун сәбилер өлтірілмейтін, ал Мұса өлтірілетін жылы дүниеге келді.

Мұсаның (оған Аллаһтың сәлемі болсын) дүниеге келуі

Оның анасы өзінің жүкті екенін босанғанға дейін жасырып жүрді. Сосын дүниеге ұл перзент әкелді. Мұны оның жақын туыстары ғана білетін. Ол Аллаһ тағала өзіне: «Оны еміз де, оған бір нәрсе болады деп қорықсаң, дарияға ағызып жібер. Қорықпа да қайғырма. Біз оны өзіңе қайта қайтарып, елшілерден етеміз» (Қасас сүресі, 7 аят), – деп уахи етіп, ой салғанға дейін Мұсаны жасырып жүрді.

Бұл пайғамбарлық уахи емес, көкейге салу еді. Осылай ұзамай исраилдіктер онан сайын қатаң бақылауға алынып, тінту жүргізіле бастады. Бұл Мұсаның анасында үрей туғызды, ол амалсыз баласын сандыққа салып, Ніл өзеніне ағызып жіберді, ал қызына оның соңынан жүріп отыруды тапсырды.

«Анасы (Мұсаның) әпкесіне: «Оның соңына түс», – деді. Ол оны (перғауынның адамдары) сезбеген жақтан бақылады» (Қасас сүресі, 11 аят).

Перғауынның сарайы өзен жағасында орналасқан болатын. Сандық перғауын сарайына келіп тоқтады. «Сонда перғауынның үйі өздеріне қастас әрі қайғы болу үшін оны ұстап алды. Расында, перғауын мен Һаман және әскерлері қателесті» (Қасас сүресі, 8 аят).

Оны перғауынның әйелі Әсияның кәнизактары көтеріп алады. Әсия өте балажан әйел болатын, бірақ өзінің баласы жоқ еді. Ол баланың исраилдік екенін білген. Әсия күйеуіне: «Мені мен сенің көз қарашығымыз. Оны өлтірмеңдер. Бәлкім, бізге пайдасы тиер немесе бала қып алармыз» (Қасас сүресі, 9 аят), – деді. Сонда перғауын: «Саған болар, ал маған жоқ», – деп жауап қатты. Өйткені ол да іштей сәбидің исраилдік екенін білген-ді. Әйтпесе тапа-тал түсте нәрестесін кім дарияға тастайды?

Мына жақта оның анасының жүрегі алаңдауда еді. Ол бар нәрсені жиыстырып қойып, тек Мұсаны ойлаумен болды. Бұл туралы Аллаһ тағала: «Мұсаның анасының жүрегі боп-бос боп қалды. Егер жүрегін иман келтіргендерден болуға бекітпесек, оны білдіріп ала жаздады» (Қасас сүресі, 10 аят), – дейді.

Мұса перғауын сарайында қарны ашып жылай бастады. Оған көптеген емізуші әйелдер әкелгенмен, ешқайсысын ембеді. Сонда олар емшек ана іздеп базарға келді. Аллаһ тағала: «Оны емізушілерден тыйдық» (Қасас сүресі, 12 аят), – дейді.

Сонда оның әпкесі сарай адамдарына барып: «Сендерге оны бағатын, оған қамқор болар бір отбасын көрсетейін бе?» –деді» (Қасас сүресі, 12 аят). Оларға бір қараша үйде иісі жағымды бір әйел бар екенін, оны барлық балалардың еметіндігін айтты. Сөйтіп, олар Мұсаны өз анасына алып барды да, бала емді. Әсия әйелге елші жіберіп, перғауын сарайында тұруға ұсыныс жасады. Бірақ Мұсаның анасы отбасы, бала-шағасы барын алға тартып сарайға барудан бас тартты. Сосын, амал жоқ, Мұсаны ақыға бағуы үшін оған табыстап кетті. Әсия Мұсаның анасына көп құрмет көрсетті. Сондай-ақ перғауынның адамдары да оған тарту-таралғылар жасайтын. Аллаһ тағала: «Сөйтіп, көзайым болып, қайғырмауы үшін және Аллаһтың уәдесінің хақ екендігін білуі үшін оны (Мұсаны) өз анасына қайтардық» (Қасас сүресі, 13 аят), – деген.

Мұса (оған Аллаһтың сәлемі болсын) перғауын сарайында

Мұса перғауынның сарайында өсті. Ол білімді әрі ақылды жігіт болып толысты. Аллаһ тағала:

«Ержетіп, теңелген кезде оған хикмет, білім бердік. Игілік істеушілерді осылай сыйға бөлейміз» (Қасас сүресі, 14 аят), – деп айтқан.

Ол Исраил ұрпақтарының дінін ұстанатын мүміндерден болатын. Мұса өзінің исраилдік екенін білетін, сондай-ақ бұдан өзге адамдардың да хабары бар-тұғын. Бірақ ол сарайда өмір сүріп, перғауынның өкілі ретінде онда үкім жүргізетін және өте әділ еді.

Бір күні ол көшеде жүргіншілер болмайтын түс әлетінде яки түн ішінде сыртқа шыққанда, жол бойында төбелесіп жатқан екі кісіні көреді. Олардың бірі – исраилдік, ал екіншісі жергілікті мысырлық болатын. Исраилдік одан көмек сұрады. Мұны көрген Мұсаның ашуы келді. Өйткені исраилдіктің әлсіздігін пайдаланып, әлгі мысырлық оны көз алдында қорлап жатқан-ды. Сол уақытта Мұса исраилдікті қорғамақ болып, оған бір жұдырық жұмсады. Аллаһ тағала:

«Ол ел қаперсіз уақытта қалаға кірді де, онда төбелесіп жатқан екі кісіні көрді. Бірі – өз қауымынан, ал бірі дұшпан жақтан еді. Сонда өз қауымынан болғаны дұшпанына қарсы одан көмек сұрады. Сөйтіп, Мұса жұдырықпен түйіп, оны өлтіріп қойды» (Қасас сүресі, 15 аят), – деген.

Мұса аңырып қалды. Өйткені оны өлтіруді ойламаған-ды. Сол кезде ол: «Бұл – шайтанның ісі. Өйткені ол – анық адастырушы дұшпан», – деді» (Қасас сүресі, 15 аят). Сосын ол жазатайым істеген күнәсі үшін тәубе етіп, Аллаһтан:

«Раббым! Расында, өзіме зұлымдық істедім. Мені кешір», – деп өтінді. Сонда (Аллаһ) оны кешірді. Өйткені Ол өте Кешірімшіл, аса Мейірімді» (Қасас сүресі, 16 аят). Мұса бұдан кейін мұндай әрекетке бармауға Аллаһқа уәде беріп: «Раббым! Маған берген нығметіңе серт! Енді күнәһарларға жәрдем бермеймін», – деді» (Қасас сүресі, 17 аят). Ол түйсік арқылы өз тәубесін Аллаһтың қабыл еткенін сезді. Бірақ осы қылмысы себепті жазаға тартылудан қорқып, «қалада қорқып, алаңдаумен таң атырды» (Қасас сүресі, 18 аят).

Келесі күні сыртқа шыққанда, тағы да алдыңғы көріністің куәсі болды. Әлгі исраилдік басқа бір мысырлықпен төбелесіп жатыр екен. Аллаһ: «Қараса, кеше өзінен жәрдем сұраған кісі тағы айқайлап жатыр. Мұса оған: «Сен анық адасқан екенсің», – деді. Сөйтіп, екеуінің де дұшпаны (мысырлықты) ұстағысы келгенде, (исраилдік): «Ей, Мұса! Кеше бір адамды өлтіргеніңдей бүгін мені өлтіресің бе? Сен бұл жерде игілерден болмай, бір зорлықшыл болуды қалайсың ба?» – деді» (Қасас сүресі, 19 аят).

Яғни исраилдік Мұсаның ойын дұрыс түсінбей қалған еді. Осылай оның қылмысы әшкереленіп қалды. Мұса бой тасалап жасырынып жүргенде, оған перғауынның отбасынан өзін жақсы көретін «бір адам қала шетінен жүгіріп келіп: «Ей, Мұса! Басшылар сені өлтіруге кеңесіп жатыр. Дереу (елден) шығып кет! Шындығында, мен саған жақсылық ойлаушыларданмын», – деді» (Қасас сүресі, 20 аят).

Перғауын Мұсаны әу бастан жек көретін, оны тек әйелі Әсияның өтінішіне бола қалдырған еді. Сондай-ақ елдің көсемдері де оның исраилдік екенін білетін және оны ұнатпайтын. Ал енді одан құтылудың оңтайлы сәті туып тұр.

«(Мұса) қорқа байқастап қаладан шықты да: «Раббым! Мені залым елден құтқар», – деп (дұға қылды)» (Қасас сүресі, 21 аят).

Мұса (оған Аллаһтың сәлемі болсын) Мәдиян жерінде

Мұсаны перғауын адамдары іздестіруде еді. Аллаһ тағала дұғасын қабыл етіп, оған жол көрсетті. Сөйтіп, Мұса қолында жейтін асы мен ішер суы жоқ, астында көлігі болмаса да, жолға шықты. Тіпті қайда барарын да білмейді. Себебі ол Мысыр жерінен ешқайда шықпаған-ды. Ол бағыты ретінде «Мәдиянға бет бұрған кезде: «Әрине, Раббым мені тура жолға салар», – деді» (Қасас сүресі, 22 аят). Мұса Ніл өзенін артқа тастап, шөл дала арқылы жаяу сапар шекті. Аяқкиімі жыртылып, жалаңаяқ жүруге тура келді. Ағаш жапырақтарымен қоректенеді. Осылай ол пайғамбар Шуғайбтың елі – Мәдиянға жетті. Бұл кезде ондағы қауым әйкәлықтар Аллаһ тағала тарабынан апатқа ұшыраған соң, олардың жұртына басқа халықтар қоныстанған-ды. Мәдиянда суат басында отырған кезінде қой, түйелерін айдап малшылар келді. Мәдиянның суаты қаланың сыртында адамдар мен малға арналған құдықтарды қоршай салынған бөлек-бөлек бірнеше науадан тұратын. Олар малын суару үшін құдықтан су тартып осы науаға құятын. Мұса сол жерде қойларын суатқа жібермей иіріп тұрған екі қызды көрді. Аллаһ тағала: «Мәдиян суына барған кезде ол жерде (мал) суарған бір қауым адамдарды көрді. Олардың арасынан (малын) қайырып тұрған екі әйелді көрді де: «Неге қарап тұрсыңдар?» – деді. Екеуі: «Біз малшылар қайтқанға дейін суара алмаймыз. Әкеміз болса қарт адам», – деді» (Қасас сүресі, 23 аят).

Қыздардың әкелері жасы келіп қалған қария – Шуғайб еді деген дерек бар. Қыздардың бұл жауабын естіген Мұса бірнеше кісінің жұмысын жалғыз өзі атқара жүріп, олардың қойларын суғарып берді. Бұл жұмыс үлкен күш қажет ететін. Мұса «ол екеуіне (малын) суарып берді де, (өзі ағаш) саясына бұрылып: «Раббым! Маған түсірген жақсылықтарыңа мұқтажбын» (Қасас сүресі, 24 аят), – деп Аллаһқа дұға қылды.

Ибн Аббас (Аллаһ әкесі екеуіне разы болсын): «Мұса Мәдиянға барған кезінде, көп жаяу жүргендіктен, табанының терісі сыпырылып, орнына шор су жиналып, сүйелге айналған еді. Қарнының ашқаны сондай, іші-ішіне қабысып, тіпті аузынан ағаш жапырағының табы білінетін», – деген.

Мұсаның Аллаһқа қылған дұғасын әлгі қыздар естіп, үйіне барғанда болған мән-жайдың бәрін әкесіне түгел баяндайды. Шуғайб қыздарына жәрдемдескен адамға алғыс айтпақ болып оны шақыртуға қыздарының бірін жұмсады. Мұны Аллаһ тағала Құранда:

«Сонда екі әйелдің бірі оған ұялған түрде келді» (Қасас сүресі, 25 аят), – деп сипаттаған.

Қыз Мұсаға: «Әкем бізге мал суарып берген ақыңды беруге шақырады» (Қасас сүресі, 25 аят), – деп әкесінің сәлемдемесін жеткізді, Мұса шақыруды қабыл алып, онымен үйге қарай жүрмекке ыңғайланады. Бірақ қыз жігіттің алдына түсуге қысылды. Мұса мұны сезіп оған: «Сен менің соңымда жүре бер. Мен де шамалап жүріп отырамын. Егер басқа жолға түсіп бара жатсам, тас лақтырып ишара жасарсың», – деп жолға беттейді.

Мұсаның бұл сөзі пайғамбарлар әдебінің нышанын байқатады. Шуғайбтың осы қызы кейін Мұсаның әйелі болды.

Мұса қыздардың әкесі Шуғайбқа Мысырда болған бар жағдайды айтып береді.

«Ол (Шуғайбқа) келіп, уақиғаны әңгімелеп берген кезде, ол: «Қорықпа! Залым елден құтылыпсың» (Қасас сүресі, 25 аят), – деді. Әңгіме барысында екі қыздың бірі әкесіне:

«Әкетайым! Оны жалдап ал! Расында, жалданған адамдардың ең жақсысы – күштісі әрі сенімдісі» (Қасас сүресі, 26 аят), – деп ұсыныс тастады. Әкесі одан бұл жігіттің күшті әрі сенімді екенін қайдан білгенін сұрағанда, қызы оның мал суару барысында бірнеше кісі атқаратын жұмысты жалғыз өзі істегенін және осында келерде артына түспей, алдында жүргенін әңгімелеп берді.

Сахаба Абдуллаһ ибн Масғуд (Аллаһ оған разы болсын): «Аса қырағы үш адам бар: әйеліне «Оны құрметте» деген Юсуфтың қожайыны, «Әкетайым! Оны жалдап ал! Расында, жалданған адамдардың ең жақсысы – күштісі әрі сенімдісі» деген Мұсаның әйелі және Омар ибн әл-Хаттабты (Аллаһ оған разы болсын) өзінен кейін халифалыққа тағайындаған Әбу Бәкір (Аллаһ оған разы болсын)», – деп айтқан.

Сонда Шуғайб бұл ұсынысты мақұл көріп Мұсаға:

«Маған сегіз жыл жалға жүруіңе қарымта ретінде мына екі қызымның бірін саған некелегім келеді. Егер он жылға толтырсаң, ол өз жаныңнан болады. Саған қиындық тудыруды қаламаймын. Аллаһ қаласа, мені ізгілерден табасың» (Қасас сүресі, 27 аят), – деп шарт қойды. Шуғайбтың бұл шартына келіскен Мұса: «Осы – мені мен сенің арамыздағы (келісім). Екі мезгілдің қайсысын өтесем де, маған қарсылық жоқ. Айтқанымызға Аллаһ Кепіл» (Қасас сүресі, 28 аят), – деп, оның қызының біріне үйленіп, қалыңмалы ретінде он жыл қойын бағып береді.

Мұсаның (оған Аллаһтың сәлемі болсын) Мысырға қайтуы

Арада он жыл уақыт өтіп, Мұса енді Мысырға астыртын барсам болатын шығар деп анасын, туған жерін зиярат етуге жолға жиналады. Өзімен бірге әйелін және екі кішкентай балаларын ертеді. Сапар барысында олар адасып, түнгі салқында жаурай бастайды. Кенет қашықтан, тау беткейінен от көреді. Жылынуға жарар тамызық әкелуге, сол жаққа бармақ болып Мұса: «Тұра тұрыңдар. Бір от көрдім. Мүмкін сендерге бір шоқ әкелермін немесе от жақта бір жол сілтеуші табармын» (Таһа сүресі, 10 аят), – деп балалары мен әйелін сол жерде тастап кетті. Дәл осы жағдай басқа аятта: «Мұса мерзімді аяқтап, әйелімен жолға шыққанда, Тұр жақтан бір от көрді де, жұбайына: «Тұра тұрыңдар. Мен бір от көрдім. Мүмкін бір хабар немесе жылынуларың үшін оттан шоқ әкелермін», – деді» (Қасас сүресі, 29 аят), –делінген.

Отқа жақындап келгенде, Мұса ғажап көріністің куәсі болды. От тікенекті зәулім жасыл ағаштың ортасынан шығып тұр екен. Ол отқа жақын келгенде, оған тәңірлік үн келді. Бұл тек үн емес, Тәңір мен пенде арасындағы теңдессіз ұлы тілдесу еді. Бұл ұлы байланыс Пайғамбарымыздың (оған Аллаһтың салауаты мен сәлемі болсын) Миғраж түніндегі Аллаһпен тілдесуіне ұқсас. Құранда:

«Ол (отқа) барған сәтте: «Ей, Мұса! Рас, Мен – Раббыңмын. Кебісіңді шеш. Сен қасиетті Туа ойпатындасың. Сені таңдадым. Енді уахи етілгенді тыңда. Рас, Мен – Аллаһпын. Менен басқа құдай жоқ. Сондықтан маған құлшылық қыл. Сондай-ақ Мені еске алу үшін намазды толық орында. Әркім істегенінің қарымтасын алу үшін Мен мезгілін құпия еткен Қиямет анық келеді. Ендеше, сені Қияметке сенбей, көңілдерінің ауғанына ергендер (Қияметке сенуден) тоспасын. Онда құрисың», – деп дыбысталды» (Таһа сүресі, 11-16 аяттар), – делінген.

Сонымен қатар бұл көрініс Құранда:

«Ол жерге келген сәтте, қасиетті жердегі ойпаттың оң жағындағы ағаштың жанынан: «Ей, Мұса! Рас, Мен – әлемдердің Раббысы Аллаһпын», – деп дыбысталды» (Қасас сүресі, 30 аят), – деп сипатталған.

Аллаһ тағала пайғамбарымен тікелей тілдесіп одан:

«Ей, Мұса! Оң қолыңдағы не нәрсе?» (Таһа сүресі, 17 аят) – деп сұрады. Әлбетте, Аллаһ тағала оның не нәрсе екенін жақсы білетін еді. Мұса: «Ол – асатаяғым. Оған таянамын. Онымен қойларыма жапырақ қағып беремін әрі онда басқа да қажеттіліктерім бар», – деп жауап берді. Аллаһ тағала: «Ей, Мұса! Оны таста», – деді. Ол (таяқты) тастады. Сонда ол жылан болып жорғалады» (Таһа сүресі, 19-20 аяттар).

Бұл жайт Құранның басқа бір аятында: «Таяғыңды таста!» Сонда оны ирелеңдеген жылан көріп, бұрылып артына қарамай қашты. «Ей, Мұса! Бері кел, қорықпа! Шынында, сен қатерсіздерденсің!» – (дедік)» (Қасас сүресі, 31 аят), – деп баяндалған.

Яғни, таяғы ирелеңдеген алып жыланға айналып, жорғалай бастағанын көрген Мұса зәре-құты қалмай қорқып кеткен-ді.

Сонда оған Аллаһ тағала: «Оны ұста, қорықпа! Оны әуелгі қалпына қайтарамыз» (Таһа сүресі, 21 аят), – деп тіл қатты.

Осылай Аллаһ тағала Мұсаға әлгі алып жыланды қолымен ұстауды бұйырды. Үлкендігінен үрейленген Мұса жүрексіне оның құйрығынан ұстайды. Жылан қайтадан асатаяққа айналып, қалпына келді.

Аллаһ пен пайғамбардың арасындағы тілдесу Жаратушының:

«Қолыңды қойныңа тық! Аппақ кемшіліксіз басқа бір мұғжиза болып шықсын» (Таһа сүресі, 22 аят), – деп бұйыруымен жалғасын тапты.

Басқа бір аятта бұл жайлы: «Қолыңды қойныңа тық.

Зарарсыз аппақ болып шығады. Қорқыныштан салбыраған қолыңды жи! Бұл екеуі – перғауын мен оның адамдарына Раббыңның екі бірдей дәлелі. Өйткені олар – бұзақы ел» (Қасас сүресі, 32 аят), – делінген.

Аллаһ тағаланың бұйыруымен Мұса қолын қойнына тығып шығарған еді, қолы көз қарықтырар жарық шашты. Мұнан кейін Аллаһ тағала: «(Бұл) саған ұлы мұғжизаларымызды көрсету үшін (еді). Енді перғауынға бар. Өйткені ол шектен шыққан» (Таһа сүресі, 23-24 аяттар), – деп міндет жүктеді.

Мұса Аллаһ тағаланың бұйрығына мүлтіксіз бойсұнып:

«Раббым! Көңілімді кеңейткейсің. Ісімді оңайластырғайсың! Тілімнің тұтықпасын шеше көр. Олар сөзімді түсінсін!» (Таһа сүресі, 25-28 аяттар) – деп тілек айтты.

Шын мәнінде, Мұса тілінің мүкісі болғандықтан, сөйлегенде тұтығып қалатын. Оның тілегі қабыл болып, тілінің мүкісі адамдарға дағуат жасағанда жазылатын да, ал басқа кезде тұтығатын қалпына қайта түсетін.

Мұса Аллаһ тағалаға тағы да: «Маған отбасымнан туысым Һарунды көмекші ет. Ол арқылы арқамды күшейт! Сені көп дәріптеп, Өзіңді көп еске алуымыз үшін оны істеріме ортақ қыл. Күдіксіз, Сен – бізді Көрушісің» (Таһа сүресі, 29-35 аяттар), – деп өтініш білдірді.

Басқа бір аятта Мұсаның Аллаһқа айтқан бұл өтініші:

«Раббым! Расында, олардан кісі өлтірдім. Сондықтан олардың мені өлтіруінен қорқамын. Туысым Һарун тілде менен жатығырақ. Сондықтан оны менімен бірге көмекші етіп жібер, ол мені растасын. Өйткені олардың жалғанға шығаруларынан қорқамын» (Қасас сүресі, 33-34 аяттар), – деп баяндалады.

Мұсаның бұл тілегі де қабылданып, Аллаһ тағала:

«Ей, Мұса! Сенің тілегенің берілді», – деді» (Таһа сүресі, 36 аят). Сөйтіп, Һарун да оның шапағатымен пайғамбар болды. Мүміндердің анасы Айша (Аллаһ оған разы болсын) мұның тарихтағы ең ұлы шапағат екенін айтқан. Бірде: «Қай туыс ағайынына аса игі жақсылық жасаған?» – деп сұрақ қойғанда, Айша (Аллаһ оған разы болсын): «Ол Мұса ибн Имран, туысы Һарунға шапағатшы болған кезде», – деген (Ибн Кәсир).

Сосын Аллаһ тағала Мұсаға бұған дейін көрсеткен игіліктерін есіне салып:

«Негізінде, саған басқа да бір рет игілік еткен едік. Сол уақытта анаңның көкейіне: «Оны сандыққа салып, дарияға тастап жібер. Дария жағаға шығарып, оны өзіне де, Маған да дұшпан біреу тауып алсын» деген ой салдық. Сөйтіп, саған көз алдымызда бағылуың үшін Өз тарабымнан махаббат салдым. Сол уақытта әпкең барып: «Сендерге оны бағатын біреуді көрсетейін бе?» – деді. Сонда сені көзайым болып қайғырмауы үшін анаңа қайтардық. Сондай-ақ кісі өлтірдің. Сонда сені ол қайғыдан құтқарып, сынаулармен сынадық. Сондай-ақ жылдар бойы Мәдиян елінде тұрдың. Сосын белгілі мерзімде қайтып келдің, ей, Мұса! Сені Өзіме арнадым» (Таһа сүресі, 37-41 аяттар), – деді.

Мұсаның (оған Аллаһтың сәлемі болсын) перғауынға жасаған дағуаты

Мұса отбасымен Мысырға жетіп, анасымен көрісіп, мауқын басқан соң, Һарунды ертіп алды. Аллаһ тағала: «Өзің мен туысың екеуің мұғжизаларымды апарыңдар. Мені еске алуда селқостық танытпаңдар. Екеуің перғауынға барыңдар. Өйткені ол шектен шыққан. Оған сыпайы сөз сөйлеңдер, мүмкін үгіт алар немесе қорқар» (Таһа сүресі, 42-44 аяттар), – деді.

Сөйтіп, ол екеуі перғауын сарайына келеді. Сарайға келіп есік қаққанмен, күзетшілер ішке кіргізе қоймады. Мұса күзетшілерге: «Мен – елшімін», – дейді. Әдетте перғауынға жер-жердің патшаларынан елшілер жиі келетін. Күзетшілер Мұсаны сол елшілердің бірі екен деп ойлап, перғауынның алдына кіргізеді.