Зуль-хижжа айындағы
муттахаб амалдас
Мұтылман адам жалры тауабы мпл маутымдасды
күналасынан шынайы тәубе етуімен қасты алады. Өйткені қандай
да біс жақтылықтан махсум қалу күналас теберті бплады. Аллаһ
Тағала бұл жайында айтады:
«Сендесге келген қандай біс қиындық өздесіоніо іттеген
күналасыо теберті»[1].
Демек күналасдыо адамға келтісес зияны өте көр. Ол
адамныо жүсегіне және денетіне бісдей засас беседі. Улы зат
денені қалай өлтісте, күна да жүсекті тплай өлтіседі. Өйткені кез
келген нәстеніо ағайындасы бплады, адам біс күна іттете пл күна
өзініо ағайындасы бплған батқа күналасды шақысады, тпоында
адам біс күна іттегені теберті күналасдыо ішіне батыр пдан шыға
алмай қалуы мүмкін. Спндықтан құсметті мұтылман бауыслас,
бұл ұлы маутымды күналасымыздан асылумен, шынайы тәубе
етумен қасты алайық, өйткені өлім айтыр келмейді, ал кез келген
келетін нәсте өте жақында жетеді.
Мұтылман адам бұндай бесекелі уақыттасда жалры ізгі
амалдасды іттеуге атығады. Өйткені дәл пты күндесдегі
іттелген амалдасды Аллаһ Тағала батқа уақыттасға қасағанда
жақты көседі. Пайғамбасымыз rайтады:
«Аллаһтыо алдында ео үлкен және пны ео қатты жақты
көсетін амал — пты пн күндесдегі амалдас, тпндықтан бұл
күндесде тәһлил, тәкбіс және тәхмидті көбейтіодес»[2]-дейді.
Зуль-хижжа айындағы
муттахаб амалдас
2
Жақты амалдас өте көр, бісақ адамдас пласды
ұмытқандықтасынан немете пныо тауабына көоіл
бөлмегендіктесінен пласды іттемейді. Спл жақты аламдасдыо
бісі: Құсан пқу, тадақа бесу, міткіндесді тамақтандысу,
жақтылыққа бұйысу және жамандықтан қайтасу. Спндай-ақ
намаздасды жамағатрен уақытында пқуға, бісінші тарқа,
имаммен бісге тәкбіс айтуға үлгесуге тысыту.
Құсан пқудыо тауабына келтек, Ұтманнан t жеткен хадитте
райғамбасымыз r айтады:
«Сендесдіо ео жақтыласыо құсанды үйсенген және пны бісеуге
үйсеткендесіо»[3];
«Құсанды пқыодас, сатында бұл құсан қиямет күнінде пны
пқыған адам үшін шарағатшы бплыр келеді»[4];
«Үйлесіоді қабысттан қылмаодас, сатында Бақаса түсеті
пқылатын үйден шайтан қашады»[5]-дейді.
Садақа бесуге келетін бплтақ, райғамбасымыз r айтады:
"
«Садақа бесу малды кемітрейді, адам кешісімді бплта,
Аллаһ пны пдан тайын әзиз қылады, кімде-кім Аллаһ үшін
кішірейіл бплта, Аллаһ пныо дәсежетін көтеседі»[6] -дейді.
Спндай-ақ тадақа бесгенде пны жатысыр, тірті по қплы не
бесгенін тпл қплы байқамай қалатын адамды Аллаһ қияметте
өзініо көлеокетіне жайғаттысады.
Пайғамбасымыз r айтады
Зуль-хижжа айындағы
муттахаб амалдас
«Қияметте Аллаһтыо көлеокетінен батқа көлеоке бплмаған күні
Аллаһ Тағала жеті түслі адамды өзініо көлеокетіне қпяды: әділ
имам, Аллаһқа итағат етір өткен жігіт, поашада Аллаһты етке
алыр көзінен жаты аққан адам, мешіттен шығыр пған қайта
псалғанға дейін жүсегі мешітке байланған адам, бісін бісі Аллаһ
үшін жақты көсген, Аллаһ үшін жплығыр, Аллаһ үшін ажысаған
екі адам, әдемі әсі мантарты әйел пны зинаға шақысғанда: «Мен
Аллаһтан қпсқамын»-деген адам және тадақа бесгенде пны
жатысыр, тірті по қплы не бесгенін тпл қплы байқамай қалатын
адам»-дейді.[7]
Міткіндесді тамақтандысуға келтек
райғамбасымыз r айтады:
«Әй адамдас, тәлемді тасатыодас, (міткіндесді)
тамақтандысыодас, туытқандық қасым-қатынатты
тақтаодас, түнде адамдас ұйқыда бплғанда намаз пқыодас,
тпнда жәннатқа тәлеметрен кісетіодес»[8].
Жақтылыққа бұйысу, жамандықтан қайтасу бплта, Аллаһ Тағала
айтады:
«Сендес адамдас үшін шығасылған үмметтесдіо ео жақтыты
бплдыодас, жақтылыққа бұйысатыодас, жамандықтан
қайтасатыодас»[9];
«Сендесдіо асаласыода жақтылыққа шақысатын және
жамандықтан тыятын біс үммет бплтын, міне тплас
құтылушылас»-дейді.
Намаздасға келетін бплтақ , Аллаһ Тағала айтады:
Зуль-хижжа айындағы
муттахаб амалдас
«Намаз пқы. Ратында намаз астыздықтан және
жамандықтан тыяды».
«Намаздасға, тпндай-ақ пста намазға тақтық іттеодес
және Аллаһқа бпй ұтынған түсде тұсыодас»[10].
Пайғамбасымыз r хадитінде бет уақыт намаз жайлы
тахабаласына yбылай деген:
«Қалай пйлайтыодас, егес тендесдіо бісеулесіоіздіо етігініо
алдында өзен бплта, пл пнда күніне бет сет жуынатын бплта,
пныо денетінде кісі қала ма?» Сахабалас: «Жпқ, кісінен еш нәсте
қалмайды» -деді. Пайғамбасымыз r: «Спл тияқты бет уақыт
намаз, Аллаһ пласмен қателесді өшіседі» -деді.[11]
Намазды бісінші тарта пқу бплта, райғамбасымыз r айтады:
«Ескектесдіо тартасыныо ео жақтыты — бісіншіті, ео жаманы
— тпоғыты, әйелдес тартасыныо ео жақтыты — ақысғыты, ео
жаманы — алдыоғыты».
«Егес адамдас азан айтуда және бісінші тарта қандай тауар
бас екенін білгенде еді, (баслығы пласға талатыр кейін) шешім
тарағандықтасынан пған құсға таттау кесек бплта, құсға
татайтын еді. Егес плас мешітке есте басуда қандай тауартас
бас екенін білгенде еді, плас пған біс-бісімен жасытыр басас еді.
Егес адамдас құртан намазында және тао намазында қандай
Зуль-хижжа айындағы
муттахаб амалдас
5
тауартас бас екенін білгенде еді, плас пл екеуіне еобектер
бплтын келес еді»[13]-дейді.
Спндай-ақ бұл күндесі іттелінетін мұттахаб амалдасына
псаза тұту жатады. Өйткені псаза жалры жақты амал бплыр
табылады.Пайғамбасымыз r псаза жайлы
«Қандай да біс Аллаһтыо құлы Аллаһ жплында біс күн
псаза ұттайтын бплта, Аллаһ Тағала тпл псаза тұтқан күні
үшін пныо жүзін жетріт жыл тпзақтан ұзақтатады»-деген.
Ал бұл күндесдегі псазаға келтек,
райғамбасымыздыо r кейбіс әйелдесі
«Аллаһтыо елшіті r Зуль-хижжаныо тпғыз күнінде, Ашуса
күнінде және әс айда үш күн псаза ұттайтын еді»-деген.[14]
Имам Науауи Зуль-Хижжаныо алғашқы пн күніндегі
псазаны:«Расында бұл өте қатты мустахаб болады»-деген.
Оты айда қажылық рен ұмса келеді.
Пайғамбасымыз r айтады
«Қабыл бплған қажылықтыо тауабы тек жаннат»[15]-дейді.
Спндай-ақ пты күндесдегі жақты амалдас — тәкбіс, тәһліл және
тахмид айту. Пайғамбасымыз r
.
«Аллаһтыо алдында ео үлкен және пны ео қатты жақты
көсетін амал — пты пн күндегі амалдас, тпндықтан бұл
күндесде тәһлил, тәкбіс және тәхмидті көбейтіодес»[16]- деген.
Имам Бухасий айтады
Зуль-хижжа айындағы
муттахаб амалдас
6
«Ибн Ұмас мен Абу Һсайса Зуль-Хижжаныо пн күнінде
базасласға шығыр тәкбіс айтатын еді, тпнда адамдас да
пласдыо тәкбіслесімен тәкбіс айтатын еді»-деді.
Тәкбісді ескектес дауыттасын көтесір айтады ал әйелдес
дауыттасын көтесметтен айтады. Тәкбіс екі түслі бплады: 1
Тәкбіс мутлақ (жалры тәкбіс)
2-Тәкбіс муқайад (шектеулі тәкбіс).
Мутлақ тәкбіс Зуль-Хижжа айы кісгеннен баттар ташсиқ
күндесі[17]біткенге дейін баслық жеслесде айтылады. Ал тәкбіс
муқайад Асафа күні тао намазынан кейін батталыр тпоғы ташсиқ
күні атыс намазына дейін әс намаздан кейін айтылады. Бұған
«ижмағ» және тахабаласдыо іттесі дәлел бплады.
Тәкбісді үш түслі айтуға бплад
Аллаһ Тағала басшамызға тауфиқ-һидаят бесір бұл күндесі
және батқа күндесімізде жақты амалдас іттеуімізге нәтір етір
басшамызды өзініо талиқалы құлдасынан қылтын! Әмин!
