خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا وَصَلِّ عَلَيْهِمْ إِنَّ صَلَاتَكَ سَكَنٌ لَهُمْ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (103)

ඔවුන්ගේ වස්තුවෙන් zසකාත් ලබා ගනිවු. එමගින් නුඹ ඔවුන්ව පිවිතුරු කරවවු. තවද පාරිශුද්ධියට පත් කරවු. ඔවුනට ප්‍රාර්ථනා කරවු. සැබැවින්ම නුඹගේ ප්‍රාර්ථනාව ඔවුනට සැනසුමකි. තවද අල්ලාහ් සර්ව ශ්‍රාවකය. සර්වඥානීය. (තව්බාහ් 9:103)

2. ගොවිපළ සතුන්ගේ zසකාත්

ගොවිපළ සතුන්

ගොවිපළ සතුන් වන්නේ ඔටු ගව හා එළුවන්ය.

ගොවිපළ සතුන් zසකාත් වශයෙන් නිකුත් කිරීමේ නීති රීති.

ගොවිපළ සතුන් zසකාත් වශයෙන් නිකුත් කිරීමේ අවස්ථා දෙකක් ඇත.

1. තමන් සතු එළු ගව හා ඔටුවන් වසරක් හෝ ඊට වැඩි කාලයක් කාන්තාරයේ හෝ මිටියාවතක නිදැල්ලේ තණ බුදිමින් සිටින අවස්ථාවයි.

මෙහි දී උන්ගේ සංඛ්‍යාව නියමිත නිසාබ් ප්‍රමාණයක් ලබා වසරක් සම්පූර්ණ වී ඇත්නම් සකාත් ලබා දීම අනිවාර්යය වෙයි. උන් කිරි ගැනීමට හෝ බෝ කිරීමට හෝ වර්ධනය කිරීමට හෝ සිටියත් සෑම වර්ගයකින්ම නිකුත් කරනු ලැබේ.

zසකාත් හිමියන්ගෙන් හොදම වස්තුව හෝ පහත්ම වස්තුව ලබා නොගත යුතු අතර මධ්‍යස්ථ දේ ලබා ගත යුතු වේ.

2. සත්වයින් අතුරින් එළු ගව ඔටු හා වෙනත් සත්වයින් ද පක්ෂීන් ද තිබී ඒවාට ඒවායෙහි හිමිකරු විසින් ඔහු සතු වත්තෙන් ආහාර සපයන්නේ නම් හෝ ආහාර මිල දී ලබා දෙන්නේ නම් හෝ උන් බුදින දෑ එක් රැස් කර දෙන්නේ නම් හෝ එවැනි අවස්ථාවයි. මෙලෙස සතුන් ඇති කිරීම වෙළඳාම සඳහා නම් ඒවා කෙරෙහි වසරක් සම්පූර්ණ වී ඇත්නම් ඒවායෙහි වටිනාකම මිල කර නිසාබ් ප්‍රමාණය ලැබ ඇත්නම් එහි දී දහයෙන් එකෙන් හතරෙන් පංගුවක් සකාත් වශයෙන් නිකුත් කිරීම අනිවාර්යය වෙයි.

ගොවිපළ සතුන්ගේ නිසාබ් ප්‍රමාණය

එළුවන්ගේ අවම නිසාබ් ප්‍රමාණය එළුවන් 40කි.

ගවයින්ගේ අවම නිසාබ් ප්‍රමාණය ගවයින් 30කි.

ඔටුවන්ගේ අවම නිසාබ් ප්‍රමාණය ඔටුවන් 5කි.

1.

عَنْ أنس رضي الله عنهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ كَتَبَ لَهُ هَذَا الْكِتَابَ لَمَّا وَجَّهَهُ إِلَى الْبَحْرَيْنِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ هَذِهِ فَرِيضَةُ الصَّدَقَةِ الَّتِي فَرَضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمُسْلِمِينَ وَالَّتِي أَمَرَ اللَّهُ بِهَا رَسُولَهُ فَمَنْ سُئِلَهَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ عَلَى وَجْهِهَا فَلْيُعْطِهَا وَمَنْ سُئِلَ فَوْقَهَا فَلَا يُعْطِ فِي أَرْبَعٍ وَعِشْرِينَ مِنْ الْإِبِلِ فَمَا دُونَهَا مِنْ الْغَنَمِ مِنْ كُلِّ خَمْسٍ شَاةٌ إِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا وَعِشْرِينَ إِلَى خَمْسٍ وَثَلَاثِينَ فَفِيهَا بِنْتُ مَخَاضٍ أُنْثَى فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَثَلَاثِينَ إِلَى خَمْسٍ وَأَرْبَعِينَ فَفِيهَا بِنْتُ لَبُونٍ أُنْثَى فَإِذَا بَلَغَتْ سِتًّا وَأَرْبَعِينَ إِلَى سِتِّينَ فَفِيهَا حِقَّةٌ طَرُوقَةُ الْجَمَلِ فَإِذَا بَلَغَتْ وَاحِدَةً وَسِتِّينَ إِلَى خَمْسٍ وَسَبْعِينَ فَفِيهَا جَذَعَةٌ فَإِذَا بَلَغَتْ يَعْنِي سِتًّا وَسَبْعِينَ إِلَى تِسْعِينَ فَفِيهَا بِنْتَا لَبُونٍ فَإِذَا بَلَغَتْ إِحْدَى وَتِسْعِينَ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِيهَا حِقَّتَانِ طَرُوقَتَا الْجَمَلِ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ فَفِي كُلِّ أَرْبَعِينَ بِنْتُ لَبُونٍ وَفِي كُلِّ خَمْسِينَ حِقَّةٌ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ مَعَهُ إِلَّا أَرْبَعٌ مِنْ الْإِبِلِ فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا فَإِذَا بَلَغَتْ خَمْسًا مِنْ الْإِبِلِ فَفِيهَا شَاةٌ وَفِي صَدَقَةِ الْغَنَمِ فِي سَائِمَتِهَا إِذَا كَانَتْ أَرْبَعِينَ إِلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ شَاةٌ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى عِشْرِينَ وَمِائَةٍ إِلَى مِائَتَيْنِ شَاتَانِ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى مِائَتَيْنِ إِلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَفِيهَا ثَلَاثُ شِيَاهٍ فَإِذَا زَادَتْ عَلَى ثَلَاثِ مِائَةٍ فَفِي كُلِّ مِائَةٍ شَاةٌ فَإِذَا كَانَتْ سَائِمَةُ الرَّجُلِ نَاقِصَةً مِنْ أَرْبَعِينَ شَاةً وَاحِدَةً فَلَيْسَ فِيهَا صَدَقَةٌ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ رَبُّهَا (أخرجه البخاري)

අනස් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන හදීසයක් මෙසේය.

අබූ බක්කර් සිද්දීක් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා, අනස් තුමාව බහ්රයින් දේශයට එවූ කල්හි එතුමාට මෙසේ ලිපියක් ලියා එවූහ.

මහා කාරුණික කරුණාගුණයෙන් යුත් අල්ලාහ්ගේ නාමයෙනි. අල්ලාහ් තම දූතයාණන්ට අණ කළ අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් විසින් මුස්ලිම්වරුන් කෙරෙහි අනිවාර්යය කරන ලද zසකාත්හි අනිවාර්ය වගකීමකි මෙය. මේ අනුව කවරෙකු මුස්ලිම්වරුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ ද එය ඔහුට ලබා දිය යුතුයි. කවරෙකු ඊට ඉහළින් ඉල්ලන්නේ ද ඔහුට ලබා දිය යුතු නොවේ. (ඔටුවන් විසි හතරක ඊට වඩා අඩුවෙන් ඇති සෑම ඔටුවන් පහකටම එළුවෙකු බැගින් (zසකාත් දිය යුතු) වේ. එය විසි පහේ සිට තිස්පහ දක්වා ලබා ඇත්නම් බින්තු මහාල් නම් ඔටු දෙනක් නිකුත් කළ යුතුයි. එය තිස් හයේ සිට හතළිස් පහ දක්වා ලබා ඇත්නම් එහි දී බින්තු ලබූන් නම් ඔටු දෙනක් නිකුත් කළ යුතුයි. හතළිස් හයේ සිට හැට දක්වා ලබා ඇත්නම් හික්කත් නම් තන්‍ය ඔටු දෙනක් නිකුත් කළ යුතුයි. හැට එකේ සිට හැත්තෑ පහ දක්වා ලබා ඇත්නම් ජස්අත් නම් ඔටු දෙනක් නිකුත් කළ යුතුයි.

එය හැත්තෑ හයේ සිට අනූව දක්වා ලබා ඇත්නම් එහි දී බින්තු ලබූන් නම් ඔටු දෙනුන් දෙදෙනෙක් නිකුත් කළ යුතුයි. අනූ එකේ සිට එකසිය විස්ස දක්වා ලබා ඇත්නම් එහිදී හික්කත් නම් තන්‍ය ඔටු දෙනුන් දෙදෙනෙක් නිකුත් කළ යුතුයි.

එකසිය විස්සට වැඩි නම් (ඉන් පසු ඇති) සෑම හතළිහකටම බින්තු ලබූන් නම් ඔටු දෙනක් බැගින් ද සෑම පනහකටම හික්කත් නම් ඔටු දෙනක් බැගින් ද නිකුත් කළ යුතුයි.

ඔටුවන් හතර දෙනෙකු හැර ඔහුට වෙනත් කිසිවෙකු නොවී නම් එහි හිමිකරු අභිමත කරන්නේ නම් හැර සකාත් නිකුත් කිරීමක් නැත. ඔටුවන්ගෙන් පහක් ලබා ඇත්නම් එහි දී එළුවෙකු නිකුත් කළ යුතුයි.

එළුවන් සකාත් දීමේ විෂයයෙහි: නිදැල්ලේ තණ බුදින එළුවන් හතළිහේ සිට එකසිය විස්ස දක්වා ලබා ඇත්නම් එළුවෙකු නිකුත් කළ යුතුයි. එකසිය විස්සේ සිට දෙසීය දක්වා වර්ධනය වී ඇත්නම් එළුවන් දෙදෙනෙකු නිකුත් කළ යුතුයි. දෙසීයේ සිට තුන්සීය දක්වා වර්ධනය වී ඇත්නම් එහි දී එළුවන් තුන්දෙනෙකු නිකුත් කළ යුතුයි.

තුන්සීයට වඩා අධිකව ඇත්නම් සෑම සියයකටම එළුවෙකු බැගින් නිකුත් කළ යුතුයි.

මිනිසෙකුට නිදැල්ලේ තණ බුදින එළුවන් හතළිහකට වඩා එකෙකු හෝ අඩුවෙන් ඇත්නම් එහි හිමිකරු අභිමත කරන්නේ නම් මිස එහි zසකාත් නිකුත් කිරීමක් නැත.

(මූලාශ්‍රය: බුහාරි)

2.

عَنْ مُعَاذٍ رضي الله عنه أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا وَجَّهَهُ إِلَى الْيَمَنِ أَمَرَهُ أَنْ يَأْخُذَ مِنْ الْبَقَرِ مِنْ كُلِّ ثَلَاثِينَ تَبِيعًا أَوْ تَبِيعَةً وَمِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ مُسِنَّةً (أخرجه ابو داود والترمذي)

මුආද් (රළියල්ලාහු අන්හු) තුමා විසින් වාර්තා කරන ලදී. නබි (සල්ලල්ලාහු අලෙයිහි වසල්ලම්) එතුමාණන්ව යමන් දේශයට පිටත් කර යැවූ කල්හි සෑම ගවයින් තිස්දෙනෙකුගෙන්ම ‘තබී‘ නම් පිරිමි හෝ ‘තබීආ‘ නම් එළදෙනකු ද සෑම ගවයින් හතළිස් දෙනෙකුගෙන්ම මුසින්නා නම් එළදෙනකු ද (zසකාත් වශයෙන් මිනිසුන්ගෙන්) ලබා ගන්නා මෙන් අණ කළහ.

(මූලාශ්‍රය: අබූ දාවූද්, තිර්මිදි)

මෙම වගු වලින් දැක්වෙන්නේ ඔටු ගව හා එළුවන්ගේ නිසාබ් ප්‍රමාණයන් හා එහි සකාත් නිකුත් කිරීමට අනිවාර්යය වන ප්‍රමාණයන්ය

1. එළුවන්ගේ නිසාබ් ප්‍රමාණය

සිට


    

දක්වා


    

එළුවන්ගෙන් zසකාත් නිකුත් කිරීමට අනිවාර්යය වන ප්‍රමාණයන්

40


    

120


    

එක් එළුවෙකු

121


    

200


    

එළුවන් දෙදෙනෙකු

201


    

399


    

එළුවන් තුන් දෙනෙකු

සටහන: වැඩිවන සෑම සියයකටම එළුවෙකු බැගින් zසකාත් නිකුත් කළ යුතු වෙයි.

උදාරහණ වශයෙන් එළුවන් 399ක් වේ නම්, එළුවන් තුන් දෙනෙකු ද එළුවන් 400ක් වේ නම්, එළුවන් හතර දෙනෙකු ද නිකුත් කළ යුතු වේ.

2. ගවයින්ගේ නිසාබ් ප්‍රමාණය

සිට


    

දක්වා


    

ගවයින්ගෙන් zසකාත් නිකුත් කිරීමට අනිවාර්යය වන ප්‍රමාණයන්

30


    

39


    

තබී හා තබීආ (වසරක් සම්පූර්ණ වූ ගවයෙක් හෝ එළදෙනක්)

40


    

59


    

මුසින්නා (අවුරුදු දෙකක් සම්පූර්ණ වූ එළදෙනක්)

60


    

69


    

තබී දෙදෙනෙකු හෝ තබීආ දෙදෙනෙකු

සටහන: වැඩි වන සෑම තිහකටම ‘තබී‘‘ නම් පිරිමි ගවයෙකු හෝ තබීආ නම් එළදෙනකු බැගින් ද සෑම 40කටම මුසින්නා නම් එළදෙනෙකු බැගින් ද zසකාත් නිකුත් කළ යුතු වෙයි. ගවයින් 50ක මුසින්නා නම් එළදෙනෙකු ද 70ක ‘තබී‘‘ නම් ගවයෙකු හා මුසින්නා නම් එළදෙනෙකු ද ගවයින් 100ක තබී නම් ගවයින් දෙදෙනෙකු හා මුසින්නා නම් ගවයෙකු ද 120ක තබී නම් ගවයින් 4 දෙනෙකු හා මුසින්නා නම් එළදෙනුන් 3 දෙනෙකු ද zසකාත් වශයෙන් නිකුත් කළ යුතු වේ.

1. ඔටුවන්ගේ නිසාබ් ප්‍රමාණය

සිට


    

දක්වා


    

ඔටුවන්ගෙන් zසකාත් නිකුත් කිරීමට අනිවාර්යය වන ප්‍රමාණයන්

5


    

9


    

එළුවෙකු

10


    

14


    

එළුවන් දෙදෙ‍නෙකු

15


    

19


    

එළුවන් තුන් දෙනෙකු

20


    

24


    

එළුවන් හතර දෙනෙකු

25


    

35


    

බින්තු මහාල් නම් ඔටු දෙනක් (අවුරුද්දක් සම්පූර්ණ වූ ඔටු දෙනක්)

36


    

45


    

බින්තු ලබූන් නම් ඔටු දෙනක් (අවුරුදු දෙකක් සම්පූර්ණ වූ ඔටු දෙනක්)

46


    

60


    

හික්කත් නම් ඔටු දෙනක් (අවුරුදු තුනක් සම්පූර්ණ වූ ඔටු දෙනක්)

61


    

75


    

ජුසුඅත් නම් ඔටු දෙනක් (අවුරුදු හතරක් සම්පූර්ණ වූ ඔටු දෙනක්)

76


    

90


    

බින්තු ලබූන් දෙදෙනෙක්

91


    

120


    

හික්කත් දෙදෙනෙක්

සටහන: ඔටුවන් 120 ට වැඩි නම් ඉන් පසු වැඩි වන සෑම 40 කටම බින්තු ලබූන් බැගින් ද වැඩි වන සෑම 50 කටම හික්කත් බැගින් ද සකාත් නිකුත් කළ යුතු වේ.

120 දී බින්තු ලබූන් 3ක් ද 130 දී හික්කත් එකක් හා බින්තු ලබූන් දෙදෙනෙක් ද 150 දී හික්කත් 3 දෙනෙක් ද 160 දී බින්තු ලබූන් හතර දෙනෙක් ද 180 දී හික්කත් දෙදෙනෙක් හා බින්තු ලබූන් දෙදෙනෙක් ද 200 දී බින්තු ලබූන් 5ක් හෝ හික්කත් හතර දෙනෙක් ද නිකුත් කළ යුතු වෙයි. මීට වඩා වැඩි නම් ඉහත කී අනුපාතයට සුදුසු සේ zසකාත් නිකුත් කළ යුතු වේ.

බින්තු ලබූන් නිකුත් කිරීමට අනිවාර්යය වූ විටක එය තමන් සතුව නොමැති නම් ඒ වෙනුවට බින්තු මහාල් හා ජිබ්රාන් ලබා දිය යුතු වේ. ජිබ්රාන් යනු එළුවන් දෙදෙනෙකු හෝ දිර්හම් 20කි. එසේත් නොමැති නම් හික්කත් නිකුත් කර ජිබ්රාන් ද නිකුත් කළ යුතු වේ. ජිබ්රාන් ලබා දීම ඔටුවන්ට පමණක් සීමා වනු ඇත.

ගොවිපළ සතුන්ගෙන් zසකාත් ගනු ලබන අවම ප්‍රමාණයන්

‍1. එළුවන්ගෙන් zසකාත් වශයෙන් ගනු ලබන්නේ බැටළුවන්ගෙන් ජසඋ නම් වර්ගයේ බැටළුවෙකි. එනම් මාස හයක් සපිරුණු බැටළුවෙකි. එමෙන්ම එළුවන්ගෙන් සනිය්යා නම් වර්ගයේ එළුවෙකි. එනම් වසරක් සපිරුණු එළුවෙකි.

2. ගවයින්ගෙන් zසකාත් වශයෙන් ගනු ලබන්නේ, තබීඋ හෝ තබීආ නම් වර්ගයේ ගවයින්ය. එනම් වසරක් සපිරුණු ගවයෙක් හෝ එළදෙනකි.

3. ඔටුවන්ගෙන් සකාත් වශයෙන් ගනු ලබන්නේ බින්තු මහාල්ය. එනම් වසරක් සපිරුණු එළු දෙනකි.

සකාත් රැස්කරන්නා ජනයාගේ වටිනාතම උසස් ඝනයේ වස්තුව ලබා ගත නොයුතුයි. ගැබ් ගත් සතුන් පිරිමි සතුන් පැටවෙකු සිටින සතුන් ආහාර සඳහා ශරීරය වඩවා ඇති සතුන් ලබා ගත නොයුතුයි. ඔහු විසින් ලබා ගත යුත්තේ මධ්‍යස්ථ වස්තුවයි. සෙසු කරුණු වල ද මෙයම පිළිපැදිය යුතු වෙයි.

තම වස්තුවෙන් උසස්ම ඝනයේ දෑ ලබා දීමට කෙනෙකු කැමැති වන්නේ නම් අල්ලාහ් ඔහුට ඊට වඩා යහපත් දෑ ලබා දෙයි. එමෙන්ම ඔහුගේ කුසල් ද පරිපූර්ණව ලබා දෙයි.

zසකාත් ලබා ගැනීමේ දී ගැහැනු සතුන් පමණක් ලබා ගත යුතුයි. නමුත් ගවයින් විෂයෙහි මෙය අදාළ නොවෙයි. තවද ඔටුවන් විෂයෙහි බින්තු මහාල් නොමැති අවස්ථාවක ඒ වෙනුවට ඉබ්නු ලබූන් අල්හික්කු අල්-ජසඋ නම් වර්ගයන්හි පිරිමි ඔටුවන් ලබා දිය හැක.

එමෙන්ම නිසාබ් ප්‍රමාණය ලැබූ සියල්ල පිරිමි සතුන් වේ නම් එවිට ද පිරිමි සතුන් සකාත් වශයෙන් නිකුත් කළ හැක.

සකාත් නිකුත් කිරීමට බිය වී සතුන් එක් රැස් කිරීම හෝ වෙන් කිරීමේ නීති රීති.

zසකාත් නිකුත් කිරීමට බියෙන් ගොවිපළ සතුන් අතර වෙන් වෙන්ව සිටින සතුන් එක් කිරීම හෝ එකට සිටින සතුන් වෙන් කිරීම හෝ සුදුසු නැත.

යමෙකු සතුව එළුවන් 40 දෙනෙකු වී සකාත් ලබා දීමට බියෙන් zසකාත් රැස් කරන්නාට එහි දී නිසාබ් ප්‍රමාණය ගණන් ගත නොහැකි අයුරින් ඔවුන් ස්ථාන දෙකකට වෙන් කර තැබීම සුදුසු නැත.

එමෙන්ම යමෙකු සතුව එළුවන් 40 දෙනෙකු වී ඒ හා සමාන ප්‍රමාණයක් තවත් තැනකත් තුන් වැනි තැනෙහි ද ඒ සමාන ප්‍රමාණයක් වී එළුවන් 3 දෙනෙකු ලබා දිය යුතු ස්ථානයේ එක් එළුවෙකු පමණක් ලබා දීමේ අරමුණින් මේ සියල්ල එකට එක් කිරීම ද සුදුසු නොවෙයි. මෙවැනි කූට උපක්‍රම සියල්ල සුදුසු නොවේ. අල්ලාහ් මසුරුකම තහනම් කර ඇත.

උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි.

وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آَتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ (180)

180. අල්ලාහ් ඔහුගේ වරප්‍රසාදයෙන් තමන් හට පිරිනැමූ දෑ පිළිබඳව මසුරු වන්නන් එය තමන් හට යහපත් යැයි නොසිතිය යුතුමය. එසේ නොව එය ඔවුනට හානිදායකය. (මළවුන් කෙරෙන්) නැගිටු වනු ලබන දිනයේ ඔවුන් කවර දෙයක් කෙරෙහි මසුරු වූයේ ද එය ඔවුන්ගේ ගෙල වටා දමනු ලැබේ. අහස් හි හා මිහිතලයෙහි උරුමයන් අල්ලාහ් සතුය. නුඹලා කරන දෑ පිළිබඳව අල්ලාහ් අභිඥානවන්තය. (අල්-කුර්ආන් 3:180)

3. මහ පොළොවෙන් හටගන්නා දෑ zසකාත් වශයෙන් නිකුත් කිරීම

මහ පොළොවෙන් හට ගන්නා දෑහි වර්ග

මහ පොළොවෙන් හට ගන්නා දෑ දෙවර්ගයකි.

1. පැළැටි ධාන්‍ය හා පලතුරු

2. ඉන්ධන පාෂාණ ගෑස් නිධන් හා වටිනා ගල්

උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි.

هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ مَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَى إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ (29)

29. නුඹලා වෙනුවෙන් මිහිතලය මත ඇති සියලු දෑ මැව්වේ ඔහුමය. ඉන් පසුව අහස් දෙසට අවධානය යොමු කොට ඒවා අහස් සතක් ලෙස නිර්මාණය කළේය. ඔහු සියලු දෑ කෙරෙහි සර්වඥය. (අල්-කුර්ආන් 2:29)

ධාන්‍ය හා පලතුරු වල zසකාත් නිකුත් කිරීමේ නීති රීති.

සියලුම ධාන්‍යවලට zසකාත් අනිවාර්යය වෙයි. එමෙන්ම රට ඉඳි හා මිදි මෙන් කිරිය හැකි ගොඩ ගැසිය හැකි සියලුම පලතුරු වලට ද zසකාත් අනිවාර්යය වෙයි.

1. උත්තරීතර අල්ලාහ් මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آَمَنُوا أَنْفِقُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا كَسَبْتُمْ وَمِمَّا أَخْرَجْنَا لَكُمْ مِنَ الْأَرْضِ وَلَا تَيَمَّمُوا الْخَبِيثَ مِنْهُ تُنْفِقُونَ وَلَسْتُمْ بِآَخِذِيهِ إِلَّا أَنْ تُغْمِضُوا فِيهِ وَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ حَمِيدٌ (267)

267. විශ්වාස කළවුනි, නුඹලා උපයා ගත් යහපත් දැයින් ද මිහිතලයෙන් අප නුඹලාට හට ගැන්වූ දැයින් ද නුඹලා වියදම් කරවු. එයින් අප්‍රසන්න දෑ වියදම් කිරීමට අපේක්ෂා නොකරවු. (එවැනි අප්‍රසන්න දෙයක් නුඹලාට ප්‍රදානය කළ විට) නුඹලා එය දෑස් පියා ගත් තත්ත්වයෙන් මිස නුඹලා එය පිළිගන්නන් වශයෙන් නොවෙත්. තවද දැන ගනිවු. සැබැවින්ම අල්ලාහ් සර්ව සම්පූර්ණය සර්ව ප්‍රශංසාලාභීය. (අල්-කුර්ආන් 2: 267)

2. උත්තරීතර අල්ලාහ් තවදුරටත් මෙසේ ප්‍රකාශ කරයි.

وَهُوَ الَّذِي أَنْشَأَ جَنَّاتٍ مَعْرُوشَاتٍ وَغَيْرَ مَعْرُوشَاتٍ وَالنَّخْلَ وَالزَّرْعَ مُخْتَلِفًا أُكُلُهُ وَالزَّيْتُونَ وَالرُّمَّانَ مُتَشَابِهًا وَغَيْرَ مُتَشَابِهٍ كُلُوا مِنْ ثَمَرِهِ إِذَا أَثْمَرَ وَآَتُوا حَقَّهُ يَوْمَ حَصَادِهِ وَلَا تُسْرِفُوا إِنَّهُ لَا يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ (141)

141. (පොළොවෙහි) විහිදුනු හා නොවිහිදුනු (ඉහළට වැඩුනු) වතු ද රට ඉඳි ගස් ද එහි ආහාරයන් විවිධ වූ බෝග ද (ස්වරූපයෙන්) එකිනෙකට සමාන හා (ස්වභාවයෙන්) එකිනෙකට සමාන නොවන දෙළුම් ද ඔලිව් ද වැඩෙන්නට සැලැස්වූයේ ඔහුය. එහි ඵල හට ගැනෙන විට එහි පලතුරු නුඹලා අනුභව කරවු. එහි ඵල නෙළා ගන්නා දිනයෙහි එයට හිමි (zසකාත්) වගකීම දෙවු. තවද නුඹලා නාස්ති නොකරවු. සැබැවින්ම නාස්ති කරන්නන්ව ඔහු ප්‍රිය නොකරයි. (අල්-කුර්ආන් 6: 141)

3.

عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسَةِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ وَلَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أوْسُقٍ صَدَقَةٌ (متفق عليه)

අල්ලාහ්ගේ දූතයාණන් ප්‍රකාශ කළ බව අබූ සඊද් අල්-කුද්රි රළියල්ලාහු අන්හු තුමාණන් විසින් වාර්තා කරන ලදී.

රන් අවුන්ස පහකට වඩා අඩු දෑහි සකාත් නැත. තවද ඔටුදෙනුන් පහකට වඩා අඩු දෑහි zසකාත් නැත. තවද අවුසුක් පහකට (එනම් කි. ග්‍රූම් 122.4) වඩා අඩු දෑහි zසකාත් නැත. (මූලාශ්‍රය: බුහාරි හා මුස්ලිම්)

ධාන්‍ය හා පලතුරු zසකාත් වශයෙන් නිකුත් කිරීමේ කොන්දේසි

zසකාත් අනිවාර්යය වන වේලාවේ මහ පොළොවෙහි හට ගන්නා දෑ පුද්ගලයා සතුව තිබිය යුතු වේ.

zසකාත් නිකුත් කිරීමට අනිවාර්යය වීම සඳහා තිබිය යුතු නිසාබ් ප්‍රමාණය ලැබී තිබිය යුතු වේ. එය වසක් 5කි. එය සා: නම් මිනුම් ඒකකයෙන් 300කි. (එනම් සාමාන්‍යයෙන් තිරිඟු කි.ග්‍රූම් 612කි.

සා: එකක් යනු තිරිඟු කි.ග්‍රූම් 2.40කට සමාන වේ.

මේ සඳහා භාවිත කළ යුතු භාජනය සා: නම් ඒකකයේ ප්‍රමාණයෙන් පිහිටිය යුතු වේ. එනම් එය සාමාන්‍ය මිනිසෙකුගේ දෝතින් ප්‍රමාණ 4කි.

ධාන්‍ය හා පලතුරු වල zසකාත් නිකුත් කිරීමේ අනිවාර්ය දෑ

1. කිසිදු වියදමකින් තොරව වැසි උල්පත් ගංගා වැනි ස්වභාවිකව ජලයෙන් පෝෂණය වූ දෑහි දහයෙන් පංගුවක් සකාත් වශයෙන් නිකුත් කළ යුතු වේ. එනම් 10% කි.

2. ළිඳකින් මෝටරයක් වැනි උපකරණයක් භාවිතා කර වියදමක් සහිතව සැපයූ ජලයෙන් පෝෂණය වූ දෑහි දහයෙන් එකෙන් පංගුවක් එනම් 5%ක් සකාත් වශයෙන් නිකුත් කළ යුතු වේ.

عن ابن عمر رضي الله عنهما عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِيمَا سَقَتْ السَّمَاءُ وَالْعُيُونُ أَوْ كَانَ عَثَرِيًّا الْعُشْرُ وَمَا سُقِيَ بِالنَّضْحِ نِصْفُ الْعُشْرِ (أخرجه البخاري)