ንእስልምና ከም ሃይማኖተይ ረኺበዮ ኣለኹ፡ ብየሱስ ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ወይ ብዝኾነ ካብ ነብያት ናይ ልዑል ኣላህ ዘለኒ እምነት ከየጥፋእኩ

"በሎም፦ ‘ኣቱም ሰብ መጽሓፍ! ኣብ መንጎናን ኣብ መንጎኹምን ናብ ዘላ ሓደ ዓይነት ቃል ንዑ፤ ንሳ ድማ ንኣላህ እምበር ንኻልእ ከይንግዛእ፡ ብእኡ ድማ ምንም ከይነጋርእ...’"   


(ቁርኣን 3:64)

ዝተዳለወ ብ:


መሓመድ ኣል-ሰይድ መሓመድ


 


 [ካብቲ “ስለምንታይ ብነቢይ ምስልምና መሓመድ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ንኣምን?” ዝብል መጽሓፍ ዝተወስደ]


[Why Believe in the Prophet of Islam, Muhammad (peace be upon him)?]


ኣብቲ ንተዓላለጥሉ ዘለና ኣርእስቲ ተመርኲስና፡ ]ንእስልምና ከም ሃይማኖተይ ረኺበዮ ኣለኹ፡ ብየሱስ ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ወይ ብዝኾነ ካብ ነብያት ናይ ልዑል ኣላህ ዘለኒ እምነት ከየጥፋእኩ።]፤ እታ ሕቶ እምበኣር፡


ስለምንታይ እዩ እስልምና ረብሓን ዓወትን ዝኸውን? ከመይ ገቢረኸ እየ ብየሱስ ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ወይ ብዝኾነ ነቢይ ዘለኒ እምነት ከየጥፋእኩ ክኸይድ ዝኽእል?


ቅድሚ ኩሉ፡ ካብ ግላዊ ትምኒታትን ቅድመ-ፍርዳታትን ናጻ ብምዃን፡ ብርትዓውን ለባምን ኣእምሮ ነቲ ጉዳይ ምቕራብ ኣገዳሲ እዩ። እዚ ድማ ነቲ ኣላህ (ፈጣሪ) ንደቂ ሰባት ዝዓደሎ ናይ ምሕሳብ ጸጋ ተጠቒምካ፡ ቅኑዕ ኣእምሮ ዘለዎም ሰባት ዝሰማምዕሉ መንገዲ ምስዓብ ማለት እዩ። ብፍላይ ድማ ኣብቲ ሓደ ውልቀሰብ ብፈጣሪኡ ተሓታቲ ዝኾነሉ ጉዳይ እምነት ኣብ ኣላህ (ፈጣሪ)፡ እቲ ልዑልን ግርማውን። እዚ ድማ ሓደ ሰብ ኣብ መንጎ ሓቅን ጌጋን ናይ ምፍላይ ዓቕሚ ክህልዎን፡ ምስ ዕቤት ፈጣሪ ዝሰማማዕ ብሉጽ እምነት ንምኽታል ድማ በቲ ተፈጥሮኣዊ ሰብኣዊ ባህሪኡ (ፊጥራ) ተደሪኹ ግቡእ ምርጫ ክገብርን የድልዮ።


ሓደ ውልቀሰብ፡ ነቲ ናይ ምስልምና ሓቅነት ዘረጋግጹ መርትዖታትን ነቲ ተጣባቒ እዚ እምነት እዚ ኮይኖም ዝመጹ ነብዪ ሙሓመድ (ሰላም ኣብ ልዕሊኦም ይኹን) ልኡኽነቶም ዘረጋግጹ መለክዒታትን ምስ ዝርኢ፡ ምስልምና ምርካቡ ይስምዖን ይርእዮን። ድሕሪኡ እቲ ውልቀሰብ፡ ኣላህ (ፈጣሪ) ነቲ ሓቅነት ምስልምናን ልኡኽነት ነብዩን ንኸለሊ ዓቕሚ ስለ ዝሃቦን ናብቲ ናይ ምስልምና እምነት ስለ ዝመርሖን የመስግኖ።


ብሓጺሩ፡ ገለ ካብዞም መርትዖታትን ምስክርነታትን እዚኦም ዝስዕቡ እዮም፦


ቀዳማይ፡ ነብይ ሙሐመድ ሰላም ኣብኡ ይኹን ካብ ንእስነቱ ጀሚሩ ኣብ ህዝቡ ብልዑል ስነ-ምግባሩ ዝተፈልጠ ነበረ። እዚ ባህርያት ድማ ኣምላኽ ንነብይነት ብምርጫኡ ዘለዎ ጥበብ ብግልጺ የርኢ። ካብዚ ባህርያት ቀዳሞት እዮም ሓቀኝነቱን እሙንነቱን። እቲ ብእዚ ጽቡቕ ባህርያት ክሳዕ ስም ዝተዋህቦ ሰብ፣ ንሓቂ ገዲፉ ንህዝቡ ክሕሱ ፈጺሙ ዘይሕሰብ እዩ፤ እንታይ ድማ ንኣምላኽ ብምሕሳው ነብይነትን ልኡኽነትን ከም ዝተዋህቦ ክናገር።


ካልኣይ፦ እቲ ነብዪ (ሰላም ኣብ ልዕሊኦም ይኹን) ዘቕረብዎ ጻውዒት ምስ ጥዑይ ተፈጥሮኣዊ ባህርን ቅኑዕ ኣእምሮን ዝሰማማዕ እዩ። እዚ ድማ ነዞም ዝስዕቡ የጠቓልል፦


    ናብ ህላወ ኣላህ (ፈጣሪ)፡ ሓደነት ጐይትነቱ፡ ልዑልነቱን ዓቢ ስልጣኑን ምእማን ዝጽውዕ ጻውዒት።


    ጸሎትን ኣምልኾን ንማንም ብዘይካኡ ዘይምቕራብ (ኣይ ንሰብ፣ ኣይ ንእምኒ፣ ኣይ ንእንስሳ፣ ኣይ ንኦም… )።


    ብዘይካኡ ንማንም ዘይምፍራሕ ወይ ተስፋ ዘይምግባር።


ከምቲ ሓደ ሰብ ተመራሚሩ ዝሓስቦ፦


"መን ፈጢሩኒ? ነዞም ኩሎም ፍጡራትከ መን ኣምጺእዎም?" እቲ ለባም መልሲ ድማ፡ እቲ ነዞም ኩሎም ፍጡራት ዝፈጠረን ዘምጽአን ብርግጽ ሓያልን ክኢላን ኣምላኽ ክኸውን ኣለዎ። ንሱ ድማ ካብ ዘይምንባር ናብ ምንባር ናይ ምምጻእ ዓቕሚ ዘለዎ እዩ (ምክንያቱ ሓደ ነገር ካብ ባዶ ባዕሉ ክመጽእ ስለ ዘይክእል)።


"ነዚ ኣምላኽ እዚኸ መን ፈጢርዎ?" ኢሉ ምስ ዝሓትት ድማ፡ "ካልእ ሓያልን ዓቢን ኣምላኽ እዩ ፈጢርዎ" ዝብል መልሲ እንተ ተዋሂቡዎ፡ እቲ ሰብ ነዚ ሕቶ እዚ መወዳእታ ከይገበረሉ ክደጋገሞ ይግደድ። ስለዚ እቲ ለባም መልሲ፦ ነዚ ካብ ባዶ ናብ ምንባር ዝፈጠረን ኣብ ልዕሊ ኩሉ ፍጡር ጽኑዕ ስልጣን ዘለዎን ፈጣሪ ኣምላኽ፡ ፈጣሪ ወይ መጀመርታ የብሉን። እዚ ዓቕሚ እዚ ናቱ ጥራይ እዩ። ስለዚ ንሱ እቲ ናይ ሓቂ ኣምላኽ፡ እቲ ሓደ፡ እቲ በይኑ፡ ንኣምልኾ ዝግብኦ ሓደ ጥራይ እዩ።


ብተወሳኺ፡ ኣላህ (ፈጣሪ) ኣብ ውሽጢ ዝደቅስ፡ ዝሽንትን ዝወጽእ ቆሻሻን ፍጡር ሰብ ክስጋው ክግለጽ ኣይግባእን እዩ። ብተመሳሳሊ፡ እዚ ኣብ ልዕሊ እንስሳታት (ከም ላም ዝኣመሰሉ) እውን ይዓርፍ እዩ፤ ብፍላይ ድማ መወዳእታ ኩሎም ሞትን ናብ ዝመሽመሸ ሬሳ ምልዋጥን ስለ ዝኾነ።


📚 በጃኹም ነዛ መጽሓፍ ተወከሱ፦


“ኣብ መንጎ ሂንዱን ሙስሊምን ዝተገብረ ህዱእ ዘተ”። 


“A Quiet Dialogue between a Hindu and a Muslim”.  


    ኣምላኽ ብሰምበል ወይ ብኻልእ ምስል ምግልጻል ካብ ምቁጣብ ዝጽውዕ እዩ፣ ምኽንያቱ ካብ ዝኾነ ሰብ ዝሓሰቦ ወይ ብፍቓዱ ዝሰርሖ ምስል ኣዝዩ ዝልዕልን ዝበለጸን እዩ።


📚 በጃኹም ነዛ መጽሓፍ ተወከሱ፦


“ኣብ መንጎ ቡድሂስትን ሙስሊምን ዝተገብረ ሰላማዊ ዘተ”። 


“A Peaceful Dialogue Between a Buddhist and a Muslim”.


    ኣላህ (ፈጣሪ) ውሉድ ካብ ምውላድ ናጻ ምዃኑ ምእማን፤ ምኽንያቱ ንሱ ሓደ ጥራይ ስለ ዝኾነ፡ ካብ ዝኾነ ኣካል እውን ስለ ዘይተወልደ። ስለዚ፡ ንሱ ውሉድ ክወልድ ኣየድልዮን እዩ። ውሉድ እንተ ዝህልዎ ነይሩ ግን፡ ክልተ፡ ሰለስተ ወይ ካብኡ ንላዕሊ ውሉድ ካብ ምውላድ እንታይ ምኸልከሎ? እዚኸ ንዓታቶም እውን መለኮታዊ ባህርያት ንኽወሃቦምዶ ኣይምገበረን? እዚ ድማ ብተኸታታሊ፡ ሰባት ናብ ብዙሓት ኣማልኽቲ ንኽጽልዩን ንኽሰግዱን መምርሐ ነይሩ።


    ኣላህ (ፈጣሪ) ካብቶም ኣብ ካልኦት እምነታት ዝወሃብዎ ንዕኡ ዘይምጥኑ ሕማቕ ባህርያት ናጻ ምዃኑ ምእማን፤ ንኣብነት፦ 


- ኣብ ይሁዳውነትን ክርስትናን ኣላህ (ፈጣሪ) ደቂ ሰባት ብምፍጣሩ ከም ዝተጣዓሰን ከም ዝሓዘነን ጌርካ ምስላው፤ ከምቲ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት 6፡6 ተጠቒሱ ዘሎ። [መጽሓፍ ቅዱስ ክርስትና ነቲ ብብሉይ ኪዳን ዝፍለጥ ናይ ይሁዳውነት ቅዱሳት መጻሕፍቲ ከም ሓደ ክፋሉ የጠቓልል እዩ]። ንሓደ ተግባር ምጥዓስን ምሕዛንን ዝመጽእ ግን፡ ሳዕቤኑ ካብ ዘይምፍላጥ ዝተላዕለ ጌጋ ምስ ዝፍጸም ጥራይ እዩ።


- ኣብ ይሁዳውነትን ክርስትናን ኣላህ (ፈጣሪ) ሰማያትን ምድርን ምስ ፈጠረ ከም ዝዓረፈ (ኣብ ኦሪት ዘጸኣት 31፡17 ከም ዝተጠቕሰ)፡ ከምኡ እውን ሓይሉ ከም ዘሐደሰ (ብመሰረት ትርጉም እንግሊዝኛ) ጌርካ ምስላው። ዕረፍትን ሓይሊ ምሕዳስን ግን ካብ ድኻምን ጻዕርን ጥራይ እዩ ዝመጽእ።


📚 በጃኹም ነዛ መጽሓፍ ተወከሱ፦


“ኣብ መንጎ ምስልምና፡ ክርስትናን ይሁዳውነትን ዝተገብረ ምንጽጻርን ኣብ መንጎኦም ዘሎ ምርጫን”። 


“A Comparison Between Islam, Christianity, Judaism, and The Choice Between Them”


    ኣላህ (ፈጣሪ) ካብ ዓሌታዊ ባህርያት ናጻ ምዃኑ ምእማን፤ ከምቲ ይሁዳውነት ዝብሎ ንፍሉያት ውልቀሰባት ወይ ጕጅለታት ጥራይ ኣምላኽ ኣይኮነን። ደቂ ሰባት ዓሌትነት ንኽጸልኡን ንኽነጽጉን ብፈጣሪኦም ተፈጥሮኣዊ ባህሪ (ፊጥራ) ዝተዋህቦም ከም ምዃኑ መጠን፡ ነዚ ባህሪ እዚ ኣብ ውሽጦም ንዝተኸለ ፈጣሪ ዓሌትነት ምሃብ ፈጺሙ ዘይምጥን እዩ።


    ኣብ ዕቤት፡ ፍጽምናን ጽባቐን ባህርያት ኣላህ (ፈጣሪ) ምእማን፤ እዚ ድማ ነቲ ደረት ዘይብሉ ሓይሉ፡ ፍጹም ጥበቡን ኩሉ ዝሓቁፍ ፍልጠቱን ዘጉልሕ እዩ።


    ኣብ መለኮታዊ መጻሕፍቲ፡ ነብያትን መላእኽትን ምእማን። እዚ ኣብ መንጎ ማሽንን ሰብን ምሳሌ ይገብር። ልክዕ ከም ሓንቲ ዝተሓላለኸ ኣካላት ዘለዋ ማሽን፡ ብግቡእ ክትሰርሕን ካብ ብልሽት ክትድሕንን (እዚ ድማ ነቲ ፈጣሪኣ ምእማን ማለት እዩ) ካብቲ ዝሰርሓ ኣካል መምርሒ መጽሓፍ ከም ዘድልያ፤ ሰብ እውን ካብ ዝኾነ ማሽን ንላዕሊ ኣዝዩ ዝተሓላለኸ ስለ ዝኾነ፡ ኣካይዳኡ ዘብርህ፡ ኣነባብራኡ ምስቲ ፈጣሪኡ ዘቐመጦ ስርዓታት ዘመዓራርይ መምርሒ መጽሓፍን ሓገዝን የድልዮ። እዚ መምርሒ እዚ ድማ በቶም ኣላህ (ፈጣሪ) ዝመረጾም ነብያት ኣቢሉ ይበጽሕ፤ ንሳቶም ድማ ነቲ መለኮታዊ ራእይ ካብቲ ሕግታትን ትምህርትታትን ንከብጽሕ እሙን ዝኾነ መልኣኽ ተቐቢሎም የመሓላልፍዎ።


    ንክብርን ልዕልናን ነብያትን ልኡኻትን ኣላህ (ፈጣሪ) ምጥባቕ፤ ከምኡ እውን ካብቶም ኣብ ካልኦት እምነታት ምስ ባህሪ ሓደ ጥዑይ ሰብ ይትረፍ ምስ ባህሪ ነብዪ ዘይሰማምዑ ተግባራት ናጻ ምዃኖም ምርግጋጽ። ንኣብነት፦


- ይሁዳውነትን ክርስትናን ንነብዪ ሃሩን "ብቅርጺ ምራኽ ንዝተሰርሐ ጣኦት ኣምሊኹ፡ ንዕኡ ዝኸውን መቓደስ ሰሪሑ፡ ንደቂ እስራኤል ድማ ንኽሰግዱሉ ኣዚዙ" ኢሎም ምኽሳሶም (ከምቲ ኣብ ኦሪት ዘጸኣት 32 ተጠቒሱ ዘሎ)።


- ነብዪ ሎጥ "መስተ ሰትዩ ምስ ክልቲአን ኣዋልዱ ደቂሱ፡ ንሳተን ድማ ውሉዳት ወሊዳትሉ" ኢሎም ምኽሳሶም (ኦሪት ዘፍጥረት 19)።


ነቶም ልዑል ኣላህ (ፈጣሪ) ኣብ መንጎኡን ኣብ መንጎ ፍጡራቱን ከም ኣምባሳደራት ክኾኑን መልእኽቱ ከብጽሑን ዝመረጾም ቅዱሳን ሰባት ምንቃፍ፡ ነቲ ምርጫ ኣላህ (ፈጣሪ) ከም ምንቃፍ ይቑጸር። እዚ ድማ ንፈጣሪ "ንምርጫ እቶም ኣብነት ክኾኑ ዝግብኦም ነብያት ክገብር ከሎ፡ ንስውር ነገር ዘይፈልጥን ጥበብ ዝጎደሎን" ጌርካ ከም ምግላጽ እዩ። እቲ ዝለዓል ሕቶ፦ ነብያትን ልኡኻትን ካብ ከምዚ ዝኣመሰለ ሕማቕ ተግባራት እንተ ዘይዲሒኖም፡ እሞ ደኣ እቶም ሰዓብቶምዶ ካብኡ ክድሕኑ ይኽእሉ? እዚ ንሰባት ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ብልሽውና ንኽወድቁን ሕማቕ ተግባራት ንኽሰፍሕን ከም ምስምስ ክኸውን ይኽእል እዩ።


    ኣብቲ ፍጡራት ድሕሪ ሞቶም ዝትንስኡሉን ጸብጻብ ዝህቡሉን ናይ ፍርዲ መዓልቲ (የውመል ቂያማ) ምእማን። እቲ ዓስቢ ድማ፡ ነቶም ዝኣመኑን ሰናይ ዝገበሩን ዓቢ ዓስቢ (ኣብ ናይ ዘለኣለም ናይ ሓጐስ ህይወት) ክኸውን ከሎ፤ ነቶም ዘይኣመኑን ክፉእ ዝገበሩን ድማ ጽኑዕ መቕጻዕቲ (ኣብ ሕሱም ህይወት) ክኸውን እዩ።


    ናብ ቅኑዕ ሕግታትን ልዑል ትምህርትታትን ምጽዋዕ፤ ከምኡ እውን ነቲ ኣብ እምነታት ናይ ዝሓለፉ ሃይማኖታት ዘጋጠመ ምጥምዛዛት ምእራም። ንኣብነት፦


- ደቂ ኣንስትዮ፦ ይሁዳውነትን ክርስትናን ንሄዋን (በዓልቲ ቤት ኣዳም፡ ሰላም ኣብ ልዕሊኦም ይኹን)፡ "ንኣዳም ካብታ ጐይታኡ ዝኸልከሎ ኦም ንኽበልዕ ብምፍታን ንትእዛዝ ኣምላኽ ንኽጥሕስ ምኽንያት ኮይና እያ" (ከምቲ ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት 3፡12 ዘሎ) ኢሎም ይኸስዋ። ኣምላኽ ድማ ብሰንኪ እዚ ተግባር እዚ ንዓኣን ንደቃን ብሽቅኣን (ብመከራን) ሕማም ወሊድን ከም ዝቐጽዐን ይገልጹ (ኦሪት ዘፍጥረት 3፡16)። ቅዱስ ቁርኣን ግን፡ እቲ ናይ ኣዳም ዘይምእዛዝ ብሰንኪ ፈተና ሰይጣን ደኣ እምበር ብሰንኪ በዓልቲ ቤቱ ሄዋን ከም ዘይኮነ ኣነጺሩ ገሊጽዎ ኣሎ (ሱረት ኣል-ኣዕራፍ፡ 19-22ን ሱረት ጣሃ፡ 120-122ን)። በዚ ድማ ነቲ ብሰንኪ እቲ እምነት ኣብ ዝሓለፉ ሃይማኖታት ኣብ ልዕሊ ደቂ ኣንስትዮ ዝነበረ ንዕቀት ኣወጊድዎ እዩ። ምስልምና ንደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኩሉ መድረኻት ህይወተን ንኸኽብራ እዩ መጺኡ። ንኣብነት ነብዪ ሙሓመድ (ሰላም ኣብ ልዕሊኦም ይኹን)፦ "ምስ ደቂ ኣንስትዮ ብሰናይ ተመላለሱ" [ሳሒሕ ቡኻሪ] ኢሎም እዮም። ከምኡ እውን ነብዪ ሙሓመድ (ሰላም ኣብ ልዕሊኦም ይኹን)፦ "ጓል ውሉድ ዘላቶ ኮይኑ፡ ብህይወታ ዘይቀበራ (ከምቲ ልምዲ ዓረብ ዝነበረ)፡ ዘየዋረዳ፡ ንወዱ ድማ ካብኣ ኣብሊጹ ዘይረኣየ፡ ኣላህ ብሰንክኣ ናብ ገነት ከእትዎ እዩ" [ብኣሕመድ ዝተዘንተወ] ኢሎም እዮም።


- ውግኣት፦ ይሁዳውነትን ክርስትናን ቆልዑ፡ ደቂ ኣንስትዮ፡ ዓበይቲ ዓድን ሰባውትን ከይተረፈ ንኽቕተሉን ንኽጠፍኡን ዝጽውዑ ብዙሓት ናይ ውግእ ዛንታታት ዝጠቕሱ እዮም (ከምቲ ኣብ መጽሓፈ እያሱ 6፡21ን ካልኦትን ዘሎ)። እዚ ድማ ነቲ ሕጂ ዝርአ ዘሎ ናይ ምቕታል ህንጥፌትን ንጃምላዊ ጨፍጫፍን ህልቂትን (ከምቲ ኣብ ፍልስጤም ዝኸውን ዘሎ) ዘይምግዳስን የብርህ። ኣብ ምስልምና ግን፡ እቲ ናይ ምጽውዋር መንፈስ ኣብ ውግኣት፡ ጥልመት ብምኽልካልን ቆልዑ፡ ደቂ ኣንስትዮ፡ ዓበይቲ ዓድን ኣብ ውግእ ዘይሳተፉ ሰላማውያን ሰባትን ንኸይቕተሉ ብምእዛዝ ይንጸባረቕ። ንኣብነት ነብዪ ሙሓመድ (ሰላም ኣብ ልዕሊኦም ይኹን)፦ "ሕጻን፡ ቆልዓ፡ ሰበይቲ ወይ ብዕድመ ዝደፍአ ሰብ ኣይትቕተሉ" [ብኣል-በይሃቂ ዝተዘንተወ] ኢሎም እዮም። ከምኡ እውን ልክዕ ከምቲ ምስልምና ዝኣዘዞ፡ ነቶም ምስ ሙስሊማት ዝተዋግኡ ምሩኻት ብሕያዋይነት ንኽተሓዙን ጕድኣት ንኸይበጽሖምን ኣዚዙ እዩ።


📚 ብኽብረት ናብዚ መጽሓፍ ተመልከቱ፦


“ትምህርቲ እስልምናን ከመይ ገይሩ ናይ ዝሓለፉን ናይ ሎሚን ጸገማት ይፈትሕ” 


“Islam's Teachings and How They Solve Past and Current Problems”.


ሳልሳይ፡ ኣላህ ብነብይ ሙሐመድ (ሰላም ኣብኡ ይኹን) ዝፈጸሞ ተኣምራትን ዘይተለመዱ ክስተታትን ንነብይነቱ ዝድግፍ ምስክር እዩ። እዚ ድማ ኣብ ክልተ ይክፈል፦


•    ተጨባጢ ተኣምራት (ዝርአ ብዓይኒ ዝግለጽ)፣ ከም ማይ ካብ ኣጻብዕቱ ምፍልፋል (ሰላም ኣብኡ ይኹን)፣ እዚ ድማ ኣብ ብዙሕ ግዜ ንኣመንቲ ካብ ጽምኢ ምጥፋእ ንምድሓን ዓብዪ ተራ ተጻዊቱ።


•    ዘይተጨባጢ (መንፈሳዊ/ዘይ ኣካላዊ) ተኣምራት፣ ከም፦


o    ጸሎቱ ዝምለስ ምዃኑ፣ ንኣብነት ጸሎቱ ንዝናብ ምምጻእ።


o    ነብዪ ሙሓመድ (ሰላምን በረኸትን ኣላህ ይውረዶ) ብዙሕ ዘይተራእየ ነገራት ተነቢዩ ነይሩ። ንኣብነት፡ ብዛዕባ ወደፊታዊ ምኽፋት ግብጺ፣ ቆስጠንጢንያ፣ የሩሳሌምን ካልኦትን፣ ከምኡ’ውን ምስፋሕ ስልጣኖም ተነቢዩ ነይሩ። ከምኡ’ውን ብቃሉ፡ “ካብ ጅሃድኩም ዝበለጸ ሓለዋ ዶባት እዩ፣ እቲ ዝበለጸ ድማ ኣብ ዓስቀላን እዩ” [ሲልሲላቱ ሳሒሓ ብኣል-ኣልባኒ] ብምባል፣ ኣብ ፍልስጤም ዝርከብ ኣስቃላን ከም ዝኽፈትን ናብ ጋዛ (ብታሪኽ “ጋዛ ኣስቃላን” ተባሂሉ ዝፍለጥ) ከም ዝተጠርነፈን ተነቢዩ ነይሩ። እዚ ሓዲስ ብሕቡእ እቲ ቦታ ኣብ መጻኢ ዓብዪ ጅሃድ ዝካየደሉ ቦታ ከም ዝኸውን ይጠቁም፣ እዚ ድማ ካብ ክቡራት ተጋደልቲ ብትዕግስትን ብምክልኻልን ኣብ መንገዲ ኣላህ ዓብዪ ጽንዓት ዝሓትት እዩ። ኩሉ ዝተነበዮ ድማ ተፈጺሙ እዩ።


- ነብዪ ሙሓመድ (ሰላምን በረኸትን ኣላህ ይውረዶ) ልዕሊ 1400 ዓመታት ቅድሚ ሕጂ ብዙሓት ሳይንሳዊ ዘይተራእዩ ሓቅታት ተነቢዩ ነይሩ፣ ድሕሪኡ ድማ ዘመናዊ ሳይንስ ሓቂን ትኽክለኛነትን ናይቲ ዝበሎ ኣረጋጊጹ። ካብዚ ኣብነት ድማ እቲ ዝበሎ፦ “ኣብ ንጥፈት ዘርኢ ኣርብዓን ክልተን ለይቲ ምስ ሓለፈ፣ ኣላህ መልኣኽ ይልእከሉ፣ ንሱ ድማ ይቕርጾ፣ ሰምዓን ርእያን ይፈጥር፣ ቆርበቱን ስጋኡን ዓጽሙን ...” [ሙስሊም ዘተረኸቦ]። ዘመናዊ ሳይንስ ድማ ኣብ መጀመርታ ናይ ሻብዓይ ሰሙን፣ ብፍላይ ካብ 43 መዓልቲ ድሕሪ ምርኻብ ዘርኢ፣ ኣጽም ናይ ጽንስ ክዝርጋሕ ከም ዝጅምርን ቅርጺ ሰብ ክርአ ከም ዝጅምርን ረኺቡ፣ እዚ ድማ ነቲ ነብዪ ዝበሎ የረጋግጽ።


•    ተኣምር ቁርኣን (ክሳብ መዓልቲ ፍርዲ ዝተረፈ ዝዓበየ ተዓምራት)፣ ብፍሉይ ስታይል ዝተለየ፣ እቶም ብጽቡቕ ኣረብኛ ዝዛረቡ ሰባት ካብ እንተኾነ እኳ ሓንቲ ምዕራፍ ከም እታ ዝነኣሰ ምዕራፉ ክፈጥሩ ኣይከኣሉን።


o    ቅዱስ ቁርኣን ብዙሓት ዘይተራእዩ (ናይ ስውር) ነገራት ጠቒሱ እዩ (ናይ ሕሉፍ፡ ናይ ሕጂ፡ ከምኡ’ውን ናይ መጻኢ)፦ እዚ ድማ ቅድሚ 1,400 ዓመታት ዝነበረ ዝኾነ ሰብ ክፈልጦም ዘይክእል ዝነበሩ ብዙሓት ሳይንሳዊ ሓቅታት የጠቓልል። ጸኒሑ፡ ዘመናዊ ሳይንስ ነቲ ቁርኣን ዘመሓላለፎ ሓቅታትን ልክዕነትን ክረክብ ክኢሉ እዩ። እዚ ድማ ብዙሓት ምሁራት ኣብ ዝተፈላለየ ሳይንሳዊ ዓውድታት ናብ ምስልምና ንኽኣትዉ ምኽንያት ኮይኑ እዩ። 


[ካብቶም ብልዑል ምምስጋን ብዛዕባ ኣብ ቁርኣን ዘሎ ኣስትሮኖሚ ሓቅታት ዝተዛረቡ ምሁራት እቲ ፕሮፌሰር ዮሺሂዴ ኮዛይ – ዳይሬክተር ናይ ቶኪዮ ኦብዘርቫቶሪ ኣብ ጃፓን እዩ]። 


o    ኣብነት ናይዚ ድማ እቲ ኣላህ ንሰማይ ከም ዝሰፍሕ ክቕጽል ከም ዝኾነ ዝጠቅም፣ ከምዚ ዝብል ቃሉ፦ "ንሰማይ ብሓይሊ (ብጽንዓት) ሃኒጽናያ፣ ንሕና ድማ ብሓቂ ነስፍሓ (ነሰፋሕፍሓ) ኣሎና።" [ኣድ-ዛሪያት: 47]። 


- እዚ ሳይንሳዊ ብዝተራኸበ ብዘመናዊ ዘመን ጥራይ እዩ ተረኺቡ። ቃላት ናይ ቅዱስ ቁርኣን ክንደይ ትኽክልን ናብ ፍልጠትን ምሕሳብን ዝጽውዕ ምዃኑ!


o    እቲ መጀመርታ ራእይ እቲ ኣላህ ካብ ቁርኣን ዝለኣኸ፣ ቃሉ እዩ፦ “ኣንብብ ብስም ጎይታኻ እቲ ዝፈጠረ” [ኣል-ዓለቅ: 1]። 


- ምንባብ መንገዲ ፍልጠትን ምርዳእን እዩ፣ በዚ ድማ ሰብ ኣብ ኩሉ መዳያት ህይወት ክምዕብል ይኽእል።


📚 ብኽብረት ናብዚ መጽሓፍ ተመልከቱ፦


“እስልምናን ናይ ዘመናዊ ሳይንስ ምርኽባትን ከም ምስክር ናይ ነብይነት ሙሐመድ (ሰላም ኣብኡ ይኹን)” 


“Islam and the Discoveries of Modern Science as the evidence and proofs of the prophethood and messengership of Muhammad (peace be upon him)”.


    ሎጂካዊት ነጥቢ፦ እቲ ዝተጠቕሰ ነገር ንዝተፈላለዩ ደረጃታት ኣእምሮ ዘለዎም ሰባት ንሓቂ ናይ ነብዪ ወይ መልእኽተኛ ንምፍላጥ ዝኽእል ፍትሓዊ መዐቀኒ እዩ፣ በዚ ድማ ንሓቂ ናይ ጽውዓቱን መልእኽቱን ይረዳእ። እንተ ሓደ ኣይሁዳዊ ወይ ክርስትያን ተሓቲቱ፦ ስለምንታይ ንነብይነት ናይ ሓደ ነብዪ ኣሚንካ፣ ካብ ተኣምራቱ እኳ ኣይረኣኻን? ዝብል፣ መልሱ፦ ብቐጻሊ ምስክርነት ናይ እቶም ዘመሓላለፉ ተኣምራቱ ምኽንያት እዩ።


    እዚ መልሲ ብሎጂክ ናብ ምእማን ንነብዪ ሙሓመድ ይመርሕ፣ ምኽንያቱ ብቐጻሊ ምስክርነት ናይ እቶም ዘመሓላለፉ ተኣምራቱ ካብ ኩሉ ነብያት ዝበዝሕ እዩ።


    ብተወሳኺ ነቲ ኣላህ ዝሓለዎ ታሪኽ ህይወቱ (ሲራ) ብምርኣይ፡ ሓቅነት ጻውዒቱ ግሁድ ይኸውን፡


1. ንሱ ባዕሉ ነቲ ዝጽውዓሉ ዝነበረ ነገራት ንምትግባር ዝነበሮ ቀጻሊ ትግሃት፡ እዚ ድማ ንኣምልኾ ዘመልክቱ ተግባራት፣ ልዑል ትምህርትታትን ክቡር ስነ-ምግባርን የጠቓልል። ከምኡ እውን ኣብዛ ሓላፊት ዓለም ዝነበሮ መንፈሳውነትን (Piety) ብንብረት ዓለም ዘይምጥቃዕን (Asceticism)።


2. ነብዪ መሓመድ (ሰላም ይሁንሉ) ካብ ሰባት መካ ዝቐረቡሉ ዝነበሩ ዕድላት ሃብቲ፣ ንግስነት፣ ክብሪ ከምኡ’ውን ምሕዳር ምስ ልዑላት ደቂ ኣንስትዮ ብምቕባል ንጻውዒቱ ክሓድግ ተባሂሉ እናተሓተተ እንከሎ፡ ንሱ ግን ነቲ ጻውዒቱ (ናብ ሓደ ኣላህ፣ ጽሩይ ኣምልኾ ምግባር፣ ኣምልኾ ጣኦታት ምእላይ፣ ጽቡቕ ምእዛዝን ክፉእ ምኽልኻልን) ኣይተወገደን። እዚ ድማ ኣብ ዝኸበደ ስቓይ፣ ጽልኢ፣ ስደትን ድሕሪኡ ውግእን ካብ ህዝቡ ተቐቢሉ እንከሎ እዩ።


3. ንብጾቱን (ሰሓባ) ንመላእ ህዝቡን፡ ኣብ ውዳሰኡ ካብ ምግናን (ምብዛሕ) ክቑጠቡ ዝነበሮ ዓቢ ተገዳስነት። ከምዚ ድማ በለ፦ "ከምቲ ክርስትያን ንወዲ ማርያም (ዒሳ) ዘጋነንዎ፡ ንዓይ እውን ክትውድሱኒ ኢልኩም ኣይተጋንኑ። ኣነ ባርያ ጥራይ እየ፤ ስለዚ 'ባርያ ኣላህን ልኡኹን' በሉ" [ሳሒህ ቡኻሪ]።


4. መልእኽቱ ክሳብ ዘብጽሕ ናይ ኣላህ ዕቁባ (ሕልዋ) ንዕኡ፣ ከምኡ’ውን መንግስቲ ምስልምና ንምምስራት ዘብቅዖ ምዃኑ።


    እዚ ዅሉ ምስክር እኹል ኣይኮነንዶ፣ ንሱ (ሰላም ይሁንሉ) ሓቀኛ እዩ ከምኡ’ውን መልእኽተኛ ካብ ኣላህ እዩ ከም ዝኾነ?


    ነስተውዕል፡ እቲ “ንሱ ምስ ዓሰርተ ሺሕ ቅዱሳን መጺኡ” ዝብል ሓረግ ኣብ ዘዳግም (33:2) ድሕሪ “ካብ ተራራ ፋራን በርሀ” ዝብል ክፍሊ ካብ ዓረብኛ ጽሑፍ ተወጊዱ ከም ዝተኾነ ንገልጽ። እዚ ድማ ምስ ትንቢት ነብዪ መሓመድ (ሰላም ይሁንሉ) ዝመሳሰል ኮይኑ፣ ከም ምውጻእ ጸሓይን ብርሃና ኣብ ኣስተርሓሰ ዓለም ምብራህን ይመስል።


ኣብ ኦሪት ዘፍጥረት (21፡21) ከምዚ ይብል፦ “ንሱ (እስማዒል) ድማ ኣብ በረኻ ጳራን ተቐመጠ።” ብተኸታታሊ ዝመጸ ታሪኽ ከም ዝፍለጥ ድማ እስማዒል (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ኣብ ምድሪ ሒጃዝ ይነብር ነበረ። ስለዚ፡ ኣኽራናት ጳራን ማለት እቶም ኣብ መካ ዝርከቡ ኣኽራናት ሒጃዝ እዮም።


እዚ ድማ ብንጹር ነቢይ ሙሓመድ (ሰላምን ረድኤትን ኣላህ ኣብ ልዕሊኦም ይውረድ) ምስ ዓሰርተ ሽሕ ሰዓብቶም (ሶሓባ) ኰይኖም፡ ብዘይ ፍሰት ደም መካ ንምቁጽጻርን ንህዝባ ይቕሬታ ንምግባርን ዝመጹሉ እዋን የመልክት። እዚ ተሓዲጉ ዘሎ ክፍሊ፡ ማለት “ንሱ ምስ ዓሰርተ ሺሕ ቅዱሳን መጺኡ” ዝብል፡ ኣብ ትርጉም King James Version (KJV)፡ American Standard Version (ASV) ከምኡ እውን ኣብ Amplified Bible ተረጋጊጹ ይርከብ እዩ።


    ነስተውዕል፡ ከምኡ እውን ኣብቲ ናይ ሓጀጅቲ (ነጋድያን) መዝሙር ኣብ መዝሙር ዳዊት (84፡6)፡ እታ (ባካ - Baca) እትብል ቃል ኣብቲ ዓረብኛ ትርጉም ተቐይራ ንረኽባ። እዚ ድማ ምስቲ ኣብ መካ (Mecca) ዝርከብ ካዕባ ዝግበር ጻውዒት ሓጂ ብንጹር ከይተኣሳሰር ንምግባር እዩ፤ መካ ድማ መበቆል ዓዲ ነቢይ ሙሓመድ (ሰላምን ረድኤትን ኣላህ ኣብ ልዕሊኦም ይውረድ) ኮይና፡ "ባካ" ተባሂላ እያ እትጽዋዕ።


ኣብ ቅዱስ ቁርኣን እውን [ኣል-ዒምራን፡ 96] "ባካ" ተባሂላ ተጠቒሳ ትርከብ። እዚ ጽሑፍ እዚ ኣብ King James Version (KJV) ን ካልኦት ትርጉማትን እውን [valley of Baka] ተባሂሉ ተረጋጊጹ ይርከብ እዩ። ኣብኡ ድማ እታ ቀዳመይቲ ፊደል እታ ቃል [Baka] ብዓቢ ፊደል (Capitalized) እያ ተጻሒፋ፤ እዚ ድማ ፍሉይ ስም (Proper noun) ምዃኑ ንምምልካት እዩ። ፍሉይ ስማት ድማ ኣይትርጎሙን እዮም።


📚 በጃኹም ነዛ መጽሓፍ እዚኣ ተወከሱ፦


“ሙሓመድ (ሰላምን ረድኤትን ኣላህ ኣብ ልዕሊኦም ይውረድ) ብሓቂ ልኡኽ ኣላህ እዮም”።


“Muhammad (Peace be upon him) Truly Is the Prophet of Allah”.


    ሚዛናውነትን (ማእከላይነት) ኣድማሳውነትን እስልምና፦ እስልምና ንኹሉ ሰብ ዝሓቁፍ፣ መሰላቶም ዝሰምር (ዝፈልጥ)፣ ከምኡ እውን ኣብ ኩሎም ነብያት ኣላህ ክእመን ዝጽውዕ ናይ ሰላም ሃይማኖት እዩ።


- እስልምና ኣብ ኩሉ ነገር ብሚዛናውነት ይመጽእ፤ ብፍላይ ድማ ኣብ ጉዳይ እምነት (ዓቂዳ)፣ ነቲ ኣብ ክርስትና ዘሎ ኣዝዩ ኣገዳሲ ጉዳይ ዝኾነ ጉዳይ ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኦም ይውረድ) ብምጥቃስ። ከምዚ ዝስዕብ ድማ ይጽውዕ፦


•    ኣብ ነብይነት ክርስቶስ የሱስ (ዒሳ - ሰላም ኣብ ልዕሊኦም ይውረድ)፣ ኣብ ተኣምረኛ ልደቱን፣ ከምኡ እውን ካብ ኣላህ ዝተዋህበ ምልክት ኮይኑ ኣዲኡ ካብቲ ኣይሁድ ዝለጠፉላ ናይ ምንዝርና ክሲ ንምጽራይን ንምኽባርን፣ ጸኒሑ እውን ንነብይነቱን ልኡኽነቱን መርትዖ ንኽኸውን ኣብ መደቀሊ ህጻናት (Cradle) እንከሎ ናይ ምዝራብ ተኣምሩ ምእማን።


    ብርትዐዊ መርገጺ ክርእይ እንከሎ፡ ብርትዐዊ መርገጺ ክርእይ እንከሎ፡ እዚ እቲ ምኽንያታዊን ማእከላይን መርገጺ እዩ፤ እዚ ድማ ካብቲ ናይ ኣይሁድ ሸለልትነት እዩ ዝርሕቕ، ንሳቶም መልእኽቲ ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ብምኽሓድ، ኣብ ልዕሊኡ ሓሶት ብምጥቃስ، ልደቱ ካብ ዝሙት ከም ዝኾነ ብምባል، ከምኡ እውን ኣዲኡ ኣብ ምንዝርና ከም ዝወደቐት ብምኽሳስ ካብ ዝገብርዎ ጸርፊ፤ ከምኡ’ውን ካብቲ ክርስትና ንዕኡ መለኮትነት ብምሃብ ዝገብርዎ ምግናን ይርሕቕ (የወግድ) እዩ።


    ካብ ምኽንያታዊ ኣረኣእያ ዝገልጽ ነገር፡


- ከም ጽሩይ ባህሪን ጥዑይ ኣእምሮን ንሓደ ሰብኣዊ ባህሪ ምስ እንስሳዊ ባህሪ ምትእስሳር (ንኣብነት ሰብ ምስ ላም ወይ ምስ ካልእ እንስሳ ምምርዓይ) ንኽፍጠር ነገር ዝሓድር ድምር ባህሪ ዘለዎ ፍጡር ከም ፍርቂ ሰብ ፍርቂ ላም ዝኾነ ነገር ምቕባል ኣይክእልን። ምኽንያቱ እዚ ንሰብ ዝነኣስን ዝንቁል ዝገብር እዩ፣ እኳ እንተ ሰብን እንስሳን ፍጡራት እንተኾኑ። ብተመሳሳሊ መንገዲ፡ ጽሩይ ባህሪን ጥዑይ ኣእምሮን ንሓደ መለኮታዊ ባህሪ ምስ ሰብኣዊ ባህሪ ምትእስሳር ንኽፍጠር ነገር ኣይቅበልን፣ ምኽንያቱ እዚ ንኣምላኽ ይንእስን ይንቁልን ይገብሮ። ኣብ መንጎ ኣምላኽን ሰብን ዓቢ ፍልልይ ኣሎ፤ ብፍላይ ድማ እቲ ፍጡር ካብ ኣካላት መፍረ ዝተወልደ ካብ ኮነ። ብዝበለጸ እውን እቲ እምነት ምስ ምስቃል፣ ምቕታልን ምቕባርን ድሕሪ ምንዓቕን ምውርዳትን (ከም ምትፋእ፣ ምጽፋፍ፣ ክዳን ምግፋፍ ወዘተ) ዝተኣሳሰረ እንተኾነ፣ እዚ ዝኣክል ዘስካሕክል እምነት ንዓቢ ኣምላኽ ዘይበቅዕ እዩ።


- የሱስ ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) መግቢ ይበልዕን ናብ ሽቓቅ ይኸይድን ከምዝነበረ ፍሉጥ እዩ። እዚ ንእግዚኣብሔር ከምዚ ዝበለ መግለጺ ክግበረሉ ኣይግባእን፤ ወይ ድማ ኣብ ሰብ ክስጋው ኣይግባእን፣ እቲ ሰብ ዝድቅስ፣ ዝሸንት፣ ናብ ሽንት ቤት ዝኸይድ፣ ኣብ ከብዱ ድማ ርኹስን ቆሻሻን ፍርስራሽ ዝሓዘ እዩ።


- ከምቲ ንእሽቶ ዝተወሰነ መዕቀቢ ንማይ ባሕሪ ክሓዝ ዘይክእል፣ ኣምላኽ ኣብ ማህጸን ናይ ድኹም ፍጡር ክሓዝ ይኽእል ዝብል ሓሳብ ቅቡል ኣይኮነን።


- ሓደ ሰብ ሓጢኣት ካልእ ሰብ ክስከም ምኽንያታዊ ከም ዘይኮነ፣ ዋላ እኳ ኣቦኡ ወይ ኣዲኡ እንተኾኑ፣ እዚ ኣብ ክርስትና እውን ተገሊጹ ኣሎ፡ “ወለዲ ብምኽንያት ደቆም ኣይቕተሉን፣ ደቂ እውን ብምኽንያት ወለዶም ኣይቕተሉን፤ ነፍሲ ወከፍ ሰብ ብሓጢኣቱ እዩ ዝመውት” ከም ዝብል ኣብ (ዘዳግም 24፡16)። ከምኡ’ውን “እቲ ዝሓጥአ ሰብ እዩ ዝመውት፤ ውሉድ በደል ኣቦ ኣይስከምን፣ ኣቦ እውን በደል ውሉድ ኣይስከምን። ጽድቂ ጻድቕ ኣብ ልዕሊኡ እዩ ዝኸውን፣ ክፍኣት ሓጥእ እውን ኣብ ልዕሊኡ እዩ ዝኸውን” ከም ዝብል ኣብ (ህዝቅኤል 18፡20) ተገሊጹ ኣሎ።


"ከምኡ’ውን ደቂ ኣዳም ብምኽንያት እቲ ኣቦኦም ኣዳም ዝፈጸሞ ዘይምእዛዝ (ዓመጽ)፣ ንሳቶም ዘይፈጸሙዎ ሓጢኣት ክስከሙ ምኽንያታዊ ኣይኮነን። ስለዚ ሓሳብ “ውርሻዊ ሓጢኣት” ብመሰረት እቲ መጽሓፍ ቅዱስ ባዕሉ ዝበሎ ተነጺጉ እዩ፤ ብዚ ምኽንያት ድማ ጉዳይ “ከፋራ” (መተዓረቂ ሓጢኣት) ኣብ ምኽንያታዊ ዘይቅቡል መሰረት ዝተመስረተ ጉድለት ዘለዎ ሓሳብ እዩ።"


- ሕድገት ሓጢኣት ካብ ኣምላኽ ንዘይምእዛዝ ኣዳም (እቲ ዝተገብረ ጌጋ ካብታ ዝተኸልከለት ኦም ምብላዕ ጥራይ እንተነበረ) ስቕለትን ቅትለትን ዝሓትት እንተኾይኑ، ስለምንታይ እቲ ስቕለትን ቅትለትን ንኣዳም ባዕሉ — እቲ ሓጢኣት ዝገበረ — ዘይኮነ ንክርስቶስ፣ እቲ ሰባኺ፣ ፃድቕ መምህር، ኣምላኽ ዝፈርህን ንኣዲኡ ዝእዘዝን ዝነበረ? እቲ ዝያዳ ድማ፣ እቲ ኣብ ሰብኣዊ ቅርጺ ተሰጊዑ ተባሂሉ ዝተኣመነ ኣምላኽ ክስቀልን ክቕተልን ኣለዎ ዝብል ኣባሃህላ እንታይ ክበሃል ይከኣል?


- እቶም ድሕሪ ኣዳም ብሰብ ዝተፈጸሙ ዓበይቲ ሓጢኣታትን በደላትን ኸ? እዚኣቶም ድማ ሓድሽ ስቕለትን ቅትለትን ናይ ኣምላኽ ኣብ ሓድሽ ሰብኣዊ ቅርጺ ይሓትቱ ድዮም? ከምኡ እንተዝኸውን፣ ሰብኣዊ ዘርኢ እቲ ዝተባህለ ናይ መስዋእቲ ተራ ንምፍጻም ኣሽሓት ክርስቶሳት የድልዮም ነይሩ።


- ስለምንታይ ኣምላኽ ንዘይምእዛዝ ኣዳም (ምኽንያቱ ንሱ ተናሲሑን በቲ ዝገበሮ ተጠዒሱን እዩ) ከምቲ ካልኦት ሓጢኣታት ዘይሓድጎ? ንሱ እዚ ክገብር ኣይክእልን ድዩ? ብርግጽ ይኽእል እዩ።


- እንተ ድኣ እቲ ናይ ክርስቶስ ኣምላኽነት ዝብል እምነት ብዘይ ኣቦ ምውላዱ ዝተመስረተ ኮይኑ፣ እንታይ ንብል ብዛዕባ ኣዳም (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) እቲ ዘይ ኣቦን ኣደን ዝተፈጥረ?!


- እቲ ክርስቶስ ኣምላኽ ምዃኑ ዝብል ሓሳብ ብተኣምራቱ እንተተመስረተ፣ እንታይ ንብል ንነቢይ መሓመድን ንኻልኦት ነቢያትን እቶም እውን ብዙሕ ተኣምራት ዝፈጸሙ? ንሳቶም ኣምላኽ እዮም ዝበሃሉ? ብርግጽ ኣይኮነን። 


    እዚ ድማ ኣገዳሲ ሎጂካዊ መግለጺ ኣሎ፦


እቲ ክርስቶስ፣ ክርስትና መለኮታዊ ተበጃዊ እዩ እትብሎ ባህሪኡ፣ ወይ ዝመውት ወይ ዘይመውት ክኸውን ኣለዎ። ስለዚ፦ 


1. እንተ ድኣ ባህሪ ክርስቶስ ዝመውት ኮይኑ፣ ሽዑ ኣምላኽ ኣይኮነን፤ ስለዚ ኣምላኽን ተበጃውን እዩ ዝብል እምነት ባዶ ይኸውን።


2. እንተ ድኣ ባህሪ ክርስቶስ ብምኽንያት ኣምላኽ ምዃኑ ዘይመውት ኮይኑ፣ ሽዑ ኣይሞተን፤ ስለዚ ድማ ምንም ከፋራ (መተዓረቂ) ኣይነበረን።


•    እቲ ብምኽንያት ሎጂካዊ መግለጺ ዝተብርሃናዮ ብዛዕባ ዘይቅቡልነት ናይ ምውህሃድ መለኮታዊን ሰብኣዊን ባህርያት ኣብ ሓደ ፍጡር ንኽጣመሩ ዝብል እምነት፣ ከምቲ ኣብ ጉዳይ ክርስቶስ ዝተባህለ፣ ኣብ ካልኦት ማሕበራት እውን ተመሳሳሊ መልክዕ ኣለዎ። ንኣብነት፣ ክሪሽና ኣብ ህንዲ፣ ቡዳ ኣብ ማሕበራት ምብራቕ እስያ፣ ከምኡ’ውን ሆሩስ ኣብ ጥንታዊ ግብጺ፣ እቲ ታሪኹ ካብ ናይ ክርስቶስ ዝቐደመ እዩ።


    ስለዚ፣ እዚ እምነት ካብ እምነታት ጥንታውያን ህዝብታት ዝተወሰደ ሓሳብ ጥራይ ምዃኑ ይበርህ፤ ብዝተፈላለዩ ቅርጽታት ታሪኻት፣ ጽንሰ-ሓሳባትን ተረታትን ተሳኢሉ ዝቐረበ፣ ግና ካብ መለኮታዊ ራእይ ወይ ምኽንያታዊ መርትዖ ዝተመስረተ ጽኑዕ መሰረት ዘይብሉ እዩ።


    መብርሂ፦ ክርስትና ንክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ኣምላኽነት ትኣምን፣ እንተኾነ ግና ንሱ ኣብ ዝኾነ ወንጌል እኳ ብግልጺ ቃል “ኣነ ኣምላኽ እየ” ወይ “ንዓይ ኣምልኹ” ኢሉ ሓንሳብ እኳ ኣይተዛረበን፤ ከምኡ’ውን ንደቀ መዛሙርቱ ነዚ ኣይመሃሮምን። 


- ብኣንጻሩ፣ ኣብ (ማቴዎስ 21፡11) ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ነብዪ ምዃኑ ተገሊጹ ኣሎ፣ ከምዚ ኢሉ፦ ]ህዝቢ ድማ፡ “እዚ የሱስ እቲ ነብዪ እዩ” በሉ።[


- ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ንደቀ መዛሙርቱ ብገጹ ተደፊኡ ክጽልዩ እውን መሃሮም፣ ከምቲ ኣብ (ማቴዎስ 26፡39) ዝተገልጸ። ንመን እዩ ዝሰግድ ነይሩ? ንኣምላኹዶ ኣይኮነን? እዚ ድማ እቲ ኣብ እስልምና ዝግበር ኣገባብ ጸሎት እዩ።


- ክርስቶስ እውን ንደቀ መዛሙርቱ ናይ ሰላም ሰላምታ ክለዋወጡ መሃሮም፣ ከምቲ ኣብ (ዮሃንስ 20፡21, 26) ዝተገልጸ። እዚ ድማ እቲ ናይ እስልምና ሰላምታ እዩ، ብ “ሰላም ኣብ ልዕሌኹም” ዝበሃል، መልሱ ድማ “ሰላም እውን ኣብ ልዕሌኹም” እዩ።


- ብዙሓት ሰባት ድሕሪ እስልምና ምቕባሎም፣ “ሕጂ ካብ ቀደም ዝበለጸ ክርስትያናት ኮይና ኣለና፣ ምኽንያቱ ትምህርቲ ክርስቶስ ንስዕብ ኣለና” ይብሉ።


•    ንገልጽ፦ ኣብ ቁርኣን ቅዱስ “ሱራ ማርያም” ተባሂላ ምሉእ ምዕራፍ ኣላ፣ እዚ ድማ ንክርስቶስን ንኣዲኡን (ሰላም ኣብ ልዕሊኦም ይኹን) ብዘይ ኣብ መጽሓፍ ቅዱስ ዝርከብ መጠን ክብሪ ይህብ።


- እስልምና ንየሱስ ክርስቶስን ንኣዲኡን ክብሪ ትህብ፣ ከምኡ’ውን ንሱ ካብ ኣላህ ዝተላእከ ክቡር ነብዪ ምዃኑ ክእመን ትጽውዕ፣ ትምህርቱ እውን ክስዕብ ትጽውዕ፣ ምኽንያቱ ምስቲ ብነብዪ ሙሓመድ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ዝመጸ ትምህርቲ እስልምና ይሰማማዕ እዩ።


📚 በጃኹም እዞም መጻሕፍቲ ተወከሱ፦


“ህድእ ዝበለ ዘተ ኣብ መንጎ ሓደ ክርስትያንን ሙስሊምን”


“ስለምንታይ እስልምና ከም ሃይማኖት ትምረጽ?” 


“A Quiet Dialogue Between a Christian and a Muslim.”


“Why choose Islam as a religion?”


    ኣብ መደምደምታ፣ እዚ ምቕራብ ብዕላማን ብፍትሕን ዝተገብረ ኮይኑ፣ ምስቲ ንጹር ምኽንያት ዝሰማማዕ እዩ፣ ኣላህ ከኣ ክንፈልጥ መን ቅኑዕን መን ጌጋን እዩ ኢሉ ኣእምሮ ሂቡና እዩ። ከምኡ’ውን ምስቲ ንጹህ ነፍሲ ናብ ልዑል እምነት ዝደሊ ምኞት ይሰማማዕ። ስለዚ፣ እቲ ካብ መርትዖታት ሓቅነት ጽውዓ ነብዪ ሙሓመድን እስልምናን ሓቂ ዝፈለጠ ግና ገና ዘይኣመነ ሰብ፣ እዚ ሕቶ ክሓትት ይግባእ፦

- ብቕንዕና ብዛዕባ እስልምና ካብ ምሕሳብ እንታይ ይኽልክለካ? እስልምና ነቶም እትደልዮም መልስታት ንሕቶታትካ — ብፍላይ ብዛዕባ እምነት ኣብ ኣላህ (ኣምላኽ) ኣብ ካልኦት ሃይማኖታት ዘይትረኽቦ — ይህበካ ድዩ ኢልካ ካብ ምርመራ እንታይ ይኽልክለካ? ምኽንያቱ፣ ኣብ ቅድሚ ኣላህ ብዛዕባ እምነትካን ብዛዕባ ኣብ ምርጫታትካ ሓቂ ምድላይካን ሓላፍነት ኣለካ።


- እስልምና ብምምራጽ እንታይ ጉድኣት ኣለኒ፤ እቲ ንኹሎም ሕቶታተይ ሎጂካዊን ቀሊልን መልስታት ዝህበኒ፣ ኣእምሮ ድማ ሓደ ዝተወሰነ ሓሳብ ብግዲ ክቕበል ዘይግድድ፤ ከምኡ’ውን ኣብ ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ዘለኒ እምነት ኣይስእንን እየ — ብትኽክለኛ መንገዲ ማለት፣ ምስ ንጹህ ሰብኣዊ ባህርይን ምስ ንጹር ምኽንያትን ሎጂካዊ ሓሳብን ዘይጋጮ — ከምኡ’ውን ንዕኡ ዘለኒ ፍቕርን ክብርን ኣይስእንን እየ، ምኽንያቱ ክርስቶስ (ሰላም ኣብ ልዕሊኡ ይኹን) ኣብ እስልምና ልዑልን ክቡርን ደረጃ ኣለዎ، ከምኡ’ውን ኣዲኡ ድንግል ማርያም (ሰላም ኣብ ልዕልዋ ይኹን)፤ ከምኡ’ውን ኣብ ዝኾነ ነብዪ ዘለኒ እምነት ኣይስእንን እየ፧


ኣላህ ንኹላትና ናብ ሰናይን ቅኑዕን መንገዲ ይምርሓና።